VN-Vrouwenverdrag schaduwproces

Regionale consultatie over Concluding Observations

2010-07-06T07:59:00.000-07:00

Van 1 tot 3 juli 2010 was er een ‘regionale’ consultatie over het VN-Vrouwenverdrag in Warschau, waar Karat zetelt. De regio strekt zich uit over iets van 7 tijdszones – van Oezbekistan tot West Europa. De organisatie was in handen van Karat in samenwerking met WIDE en IWRAW-AP – verderop meer informatie over deze drie organisaties. Aan de consultatie namen zo’n dertig vrouwen deel uit 15 landen. De meest uit de voormalige Sovjet Unie (CIS). Verder was de Balkan vertegenwoordigd (Kroatië) en de Europese Unie met drie nieuwe lidstaten (Polen, Slowakije en Bulgarije) en drie oude (Italië, Denemarken en Nederland). Ondergetekende vertegenwoordigde het Netwerk VN-Vrouwenverdrag. De meeste deelnemers waren directeur van of adviseur bij een vrouwenorganisatie die (de coördinatie van) een schaduwrapportage in eigen land hadden verzorgd. Vaak hadden ze namens hun organisatie de CEDAW-sessie waar hun land werd besproken, de afgelopen vier jaar, bijgewoond. Sommigen zaten nog in (de voorbereiding van) het schaduwtraject. Een enkeling vertegenwoordigde net als ondergetekende als vrijwilligster, lid of bestuurslid de eigen organisatie – bijvoorbeeld the Danish Women’s Society (zusterorganisatie van Vrouwenbelangen), maar ook de Women’s Independent Democratic Movement in Belarus. In een aantal blogs zal ik enige ervaringen uit de driedaagse conferentie delen.

Centraal stond de implementatie van de Concluding Observations van het CEDAW-Comité. Het ging natuurlijk om de uitvoering van het VN-Vrouwenverdrag als geheel, bedoeling was daarbij meer strategisch in te zoomen op hetgeen het CEDAW-Comité had aanbevolen in zijn recente Concluding Observations. Dat was voor velen een grote opgave.
Er bleken grote verschillen te zijn tussen de deelnemers in het niveau van kennis en ervaring in dit opzicht. Soms komt dat doordat men zich in een bepaald land nog niet zo lang met het VN-Vrouwenverdrag heeft bezig gehouden. Karat had net een driejarig project afgerond in 8 CIS-landen. Verder blijkt het in een aantal landen gemakkelijker fondsen te vinden en/of krachten te bundelen om een schaduwrapportage tot stand te brengen dan aan de slag te gaan met de bevindingen en aanbevelingen van het CEDAW-Comité. Op zich begrijpelijk want het tweede is veel meer een kwestie van langere adem, waarbij het gebrek aan middelen bij veel organisaties belemmerend werkt. Bovendien zijn het vooral de organisaties die activiteiten ontplooien op de verschillende deelterreinen die met concrete aanbevelingen van het Comité hun argumentatie kunnen versterken.
Van grote invloed is voorts de politieke situatie in het land. In een dictatuur als Belarus is het al een waagstuk om een schaduwrapportage in het Engels te vertalen of om concluding observations te verspreiden. In Kirgizië is het na het verjagen van de president mede gezien de enorme omvang van het geweld tegen minderheden in delen van het land de vraag of het land tot de ‘failed states’ gaat behoren of dat er uitzicht komt op enigerlei vorm van democratie.

De organisatoren.
Karat is een koepel van 60 vrouwenorganisaties in 24 landen in Oost Europa, de Balkan en de Commonwealth of Independent States (CIS). WIDE, Women in Development Europe, is een Europees feministisch netwerk van vrouwenorganisaties, ontwikkeling-ngo’s, gender consultants en vrouwenrechten activisten. IWRAW-AP – International Women’s Rights Action Watch Asia Pacific - is een in Kuala Lumpur (Maleisië) gevestigde NGO die onder meer vrouwenrechten organisaties ondersteunt die uitvoering van het VN-Vrouwenverdrag bevorderen, bijvoorbeeld via schaduwrapportages. Voor de NGO’s aanwezig bij de CEDAW-sessie waar hun land besproken wordt organiseren ze een training (we berichtten eerder over de training in januari).

Leontine Bijleveld

Van conclusies naar acties

2010-04-12T10:54:00.000-07:00

De publieksbijeenkomst "De 'Concluding Observations' van het CEDAW-Comité; Hoe nu verder?" van afgelopen vrijdag 9 april begon feestelijk. Dagvoorzitter Mieke van der Burg (voorzitter van de Vereniging Vrouw en Recht) vertelde het heugelijke nieuws dat de SGP volgens de Hoge Raad vrouwen niet mag uitsluiten van kandidatenlijsten voor de verkiezingen. Daarmee verklaarde de Hoge Raad het VN-Vrouwenverdrag, althans art. 7, bindend.

Maar liefst vanuit veertig verschillende organisaties waren de deelnemers aan de publieksbijeenkomst vertegenwoordigd, aldus de dagvoorzitter. Wederom een aanduiding dat meer organisaties dan ooit bij het schaduwproces betrokken zijn (geweest). En die zich ook bij het vervolgproces willen en kunnen inzetten. De politiek is daarbij natuurlijk van belang. We waren blij dat Tineke Strik, lid van de Eerste Kamer voor Groen Links, er was, net als verschillende gemeenteraadsleden. Strik stelde al eerder vragen aan de regering over uitvoering van de Concluding Observations.

Leontine legde kort uit waar het VN-Vrouwenverdrag over gaat en wat de verplichtingen voor de regering zijn. Ze stipte de ambigue houding van de regering aan ten opzichte van het verdrag. Een voorbeeld: de regering negeert prompt aanbeveling nr. 8, zorgdragen voor de verspreiding van de Concluding Observations. Want die liggen alleen onvertaald ter inzage bij het Centraal Informatiepunt. Subsidie voor een publieksuitgave werd geweigerd. Daar staat tegenover dat de regering op verzoek van de NGO’s in haar statement aandacht had voor lesbische en biseksuele vrouwen. Daardoor kon het VN-Comité in eindconclusies zijn waardering daarover uitspreken. Ook besprak Leontine het proces rondom de Constructieve Dialoog in Genève.

Als opstart voor de werkgroepen gaf Linda een samenvatting van de Concluding Observations van het CEDAW-Comité. Iets uitgebreider stond ze stil bij de twee onderwerpen waarover de regering over twee jaar al moet rapporteren: geweld tegen vrouwen en vrouwenhandel. Als voorbeeld dat organisaties elkaar al weten te vinden voor actie, vertelde ze over het emailverkeer tussen verschillende organisaties over het wetsvoorstel regulering prostitutie. “Wat kunnen we doen om te voorkomen dat het wetsvoorstel alsnog nu wordt behandeld?” Contacten met politici?

Laurien Koster, Voorzitter van de Commissie Gelijke Behandeling, gaf haar visie op de Concluding Observations en besprak vanuit het perspectief van de CGB de Constructieve Dialoog tussen de regering en het VN-Comité.

Niet eerder zijn de eindconclusies zo concreet verwoord en bieden ze zoveel aanknopingspunten voor acties en activiteiten. Maar zonder actieve inzet van vrouwenorganisaties en andere maatschappelijke organisaties gebeurt er niets. In een uur tijd hebben de aanwezigen in werkgroepen dan ook de tanden gezet in de verschillende onderwerpen van de Concluding Observations. Binnenkort verschijnt er een samenvatting van wat er allemaal de revue passeerde.

Tenslotte presenteerde het Netwerk VN-Vrouwenverdrag afgelopen vrijdag ook de publieksuitgave 'Vrouwenrechten in Nederland anno 2010; Enige vooruitgang, nog veel te doen - de conclusies van het VN-Comité'. Dat bevat een samenvatting van zowel de schaduwrapportage als de Concluding Observations van het VN-Comité. Zodat nog meer organisaties en activisten weten wat er speelt en de regering kritisch kunnen volgen op naleving van het VN-Vrouwenverdrag.

Het boekje is namens het Netwerk uitgegeven door E-Quality, kenniscentrum voor emancipatie, gezin en diversiteit, waar het (gratis) te bestellen is. Het is ook in PDF te raadplegen.

Linda Mans

Moeders gerechten

2010-04-12T10:22:00.000-07:00

Het had het Netwerk wel aardig geleken om de sprekers, de middagvoorzitter en CEDAW-lid de heer Flinterman op de publieksbijeenkomst op 9 april geen bloemen te geven, maar een cadeautje met een knipoog naar de in het Vrouwenverdrag zo belangrijke stereotypen.
Stichting Ariana, het Studiefonds voor Afghaanse vrouwen,heeft namelijk ter gelegenheid van haar eerste lustrum een kookboek uitgegeven: Moeders gerechten. Niet alleen voor fondswerving, maar ook om in diaspora de culinaire traditie levend te houden en over te dragen aan zonen en dochters.
Vanwege de logistiek rond de Pasen lukte het niet de kookboeken tijdig beschikbaar te hebben. Toch een aanrader.Te bestellen voor 15 Euro excl. verzendkosten via genoemde websites.

Leontine Bijleveld

Concluding Observations ter inzage in de Tweede Kamer

2010-03-11T09:28:00.000-08:00

Op 4 maart 2010 heeft staatssecretaris van Bijsterveld de Tweede Kamer geïnformeerd over de publikatie van de Concluding Observations van het CEDAW-Committee, ten onrechte ‘het verslag’ genoemd. Concluding Observations zijn het oordeel van het toezichthoudend Comité over de manier waarop Nederland uitvoering geeft aan het VN-Vrouwenverdrag. Dat heeft toch echt juridisch een zwaarder gewicht dan ‘verslag’. Overigens zal CEDAW over enige tijd op de OHCHR-website nog een verslag (Proceedings) over de bespreking met de regeringsdelegatie publiceren.
De staatssecretaris heeft er van afgezien de Concluding Observations bij de brief (zie vrouwenverdrag.nl) te voegen. Volstaan is met het ter inzage leggen bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer en in algemene zin verwijzen naar de website van het Ministerie van OC&W. Ze kondigt aan nog voor het zomerreces met een kabinetsreactie “inhoudelijk op de punten van zorg van het CEDAW-comité en de aanbevelingen (te) reageren.”
Het lijkt aangewezen dat Kamerleden de staatssecretaris nog even herinneren aan de toezegging van haar voorganger als coördinerend bewindspersoon emancipatie (minister Plasterk) de Kamer ook een vertaling in het Nederlands te verstrekken. Dat kan dan bij het regeringsstandpunt gevoegd worden. Daarmee zou de regering meteen uitvoering geven aan een deel van de aanbevelingen van het CEDAW-Comité.

Het Netwerk VN-Vrouwenverdrag zal in ieder geval leden van de Tweede en Eerste Kamer uitnodigen voor de publieksbijeenkomst over de Concluding Observations in Utrecht op 9 april a.s. Daar kunnen ze dan meteen de publieksuitgave Vrouwenrechten in Nederland - enige vooruitgang, nog veel te doen over de schaduwrapportage en de concluding observations in ontvangst nemen. Deze publieksuitgave zal breed verspreid worden. Aanvraag en aanmelding voor de publieksbijeenkomst internwhr2@aimforhumanrights.nl.

Leontine Bijleveld

Nederland erkent plicht tot meer informatie over Vrouwenverdrag

2010-03-09T08:26:00.000-08:00

Tijdens de 54ste Commission on the Status of Women vond een interactief panel over 30 jaar CEDAW plaats (zie ook blogspot WomeninNewYork). Tijdens dat panel gaf de Nederlandse regeringsdelegatie een statement af. Ik kon deze (nog?) niet vinden op de website van de PV in New York of van de Ministerie van OC&W. Een link is dus niet mogelijk – een samenvatting wel.
Charles de Vries (Directie Emancipatie) stelde dat de regering de aanbeveling van het CEDAW-Comité om gendermainstreaming te verbeteren ter harte had genomen. Hij doelde op de Concluding Observations naar aanleiding van de vierde regeringsrapportage in 2007 (link). The Committee recommended that one Government department be designated and actively take up the responsibility and leadership role in coordinating the use of the gender-mainstreaming strategy in policies and programs of all other Government departments, as well as to ensure effective monitoring and evaluation of results achieved.”
De Vries zette uiteen welke stappen de regering had gezet, onder meer met de emancipatienota en dat de resultaten van de midterm review van elk departement binnenkort naar het parlement komen. Persoonlijk denk ik dat eenzelfde verhaal verteld had kunnen worden in een interactief panel waarin een lid van de Visitatiecommissie Emancipatie als expert optrad. Met dat verschil dat dan de credits naar de Visitatiecommissie waren gegaan.
Voor insiders was opmerkelijk dat De Vries niet verwees naar de meest recente Concluding Observations van het CEDAW-Comité die op 17 februari online gezet werden - zie het persbericht eerder op dit blogspot. Daaruit bleek namelijk dat het Comité weliswaar waardering heeft voor deze verbeteringen, maar nog niet tevreden is. Het maakt zich zorgen over het zeer beperkte gebruik van gendermainstreamings-instrumenten als Emancipatie Effect Rapportage en gender budgetting door de verschillende ministeries. Het Comité wil hoe dan ook een overzicht van de vooruitgang op dit terrein in de volgende regeringsrapportage.
De Vries’ interventie besloot met een opsteker voor de NGO’s: Having said this, I must admit that the Dutch government realizes very well that it could step up its own efforts to make the Convention known. That’s what our NGO’s and also the CEDAW committee have made us aware of.
Anje Wiersinga (Vrouwenbelangen/International Alliance of Women) kwam onmiddellijk naar me toe “die kunnen we in onze zak steken”. Nu nog even bedenken hoe we dit kunnen kapitaliseren, want het Netwerk VN-Vrouwenverdrag is nog naarstig op zoek naar middelen om de publieksuitgave “Vrouwenrechten in Nederland– enige vooruitgang, nog veel te doen. Hoe staat het met het VN-Vrouwenverdrag anno 2010?” te realiseren.

Leontine Bijleveld

LBT cadeautje voor rapporteur Violeta Neubauer

2010-03-01T08:49:00.000-08:00

Vanochtend stonden we ouderwets actie te voeren: het uitdelen van de krant The New Times for Women voor de officiële opening van de 54ste vergadering van de Commission on the Status of Women in het VN-gebouw in New York. Een van de eersten die ik vanochtend tegen kwam in het portaal voor de vergaderzaal was ‘onze’ CEDAW-rapporteur Violeta Neubauer. Zij vertegenwoordigt nu de Sloveense regering bij de CSW.
Het was een hartelijk weerzien. Ik had een klein cadeautje voor haar meegenomen, om de waardering uit te drukken van de internationale LBT-community voor haar inspanningen om mensenrechten van lesbische, biseksuele en transgendervrouwen in de CEDAW-Concluding Observations te krijgen. Ruth Hopkins doet in het komende nummer van Wordt Vervolgd (Amnesty International) verslag van Neubauers wederwaardigheden.

Ik begreep dat de PV in Genève, de Permanente Vertegenwoordiging van het Koninkrijk der Nederlanden bij de Verenigde Naties, nog allerlei pogingen in het werk had gesteld om de Concluding Observations qua inhoud gewijzigd te krijgen. Met weinig succes, want het kon alleen om correctie van feitelijke onjuistheden gaan. Wel is gecorrigeerd dat Deputy Minister of Education, Science and Culture aan het hoofd van het Nederlandse deel van de delegatie stond, hoewel de oorspronkelijke titel van minister ontleend was aan de delegatielijst die de PV aan CEDAW had gestuurd (en er dus vanuit CEDAW’s perspectief geen sprake was van correctie). We konden elkaar maar kort spreken nu. Hopelijk zal daar later de komende weken nog gelegenheid voor zijn – de CSW duurt tot 12 maart. Van onze wederwaardigheden in New York doen Ama van Dantzig en ik, als vertegenwoordigers van WO=MEN Dutch Gender Platform, verslag op het WO=MEN-blogspot. Dat zal ook andere leden van WO=MEN aan het woord laten.

Leontine Bijleveld

PS: transgender vrouwen = volgens Microsoft Word voor Apple trancendeervrouwen

Concluding Observations zijn gepubliceerd

2010-02-18T08:41:00.000-08:00

De Concluding Observations van het CEDAW Comite zijn gepubliceerd. In het persbericht hierover geeft het Netwerk een reactie. Nederland moet meer doen om de rechten van vrouwen te waarborgen. Dit staat in de conclusies van het VN-Comité dat beoordeelt of staten voldoende uitvoering geven aan het VN-Vrouwenverdrag. Het Comité is bijvoorbeeld bezorgd over de voortdurende structurele ongelijkheid tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt, blijkend uit de aanzienlijke loonkloof M/V, de grotere werkloosheid onder vrouwen, het toenemende (onvrijwillige) deeltijdwerk en het geringe aantal vrouwen in topposities. Nederland voldoet niet aan de verdragsverplichtingen door onvoldoende bescherming te bieden aan slachtoffers van vrouwenhandel. Het is niet toegestaan om hun bescherming afhankelijk te maken van meewerking aan strafrechtelijke vervolging van vrouwenhandelaars. Het Comité uit diepe bezorgdheid dat er nog steeds slachtoffers van vrouwenhandel in vreemdelingendetentie zitten. Het Comité stelde de conclusies en aanbevelingen op na op 27 januari in Genève uitvoerig met een grote regeringsdelegatie onder leiding van staatssecretaris Dijksma van gedachten te hebben gewisseld.

Het VN-comité is opvallend kritisch over Nederland, dat zich naar zijn mening te weinig gebonden acht aan het VN-Vrouwenverdrag. Het Comité noemt ook positieve punten, zoals preventie en bestrijding van eerwraak en vrouwenbesnijdenis. De belangrijkste bevindingen kort op een rij:
- Nederland moet er beter voor zorgen dat vrouwen niet gediscrimineerd worden, dit geldt voor lesbische vrouwen, maar ook voor migrantenvrouwen
- Alle slachtoffers van mensenhandel moeten opvang en bescherming krijgen, ook als zij geen aangifte willen of durven te doen,
- Nederland moet investeren in de empowerment van prostituees en eerst de risico’s onderzoeken van de invoering van een registratieplicht voor prostituees, bijv. voor de bescherming van hun privacy,
- Nederland moet zorgen dat slachtoffers van huiselijk geweld recht hebben op een gratis advocaat,
- Nederland moet transgenders niet langer verplichten zich te laten steriliseren en borstimplantaten voor transgender vrouwen vergoeden,
- Het aandeel vrouwen in de politiek, vooral op gemeentelijk en provinciaal niveau, moet omhoog,
- Nederland moet snel maatregelen nemen om de EU norm van 25 % vrouwelijke professoren te halen,
- Nederland moet ervoor zorgen dat meer vrouwen economisch onafhankelijk zijn door voltijd werk mogelijk te maken, door werkloosheid van vrouwen tegen te gaan en door de loonkloof tussen mannen en vrouwen te verkleinen,
- Vrouwen die als hulp in de huishouding en de zorg werken moeten dezelfde rechten krijgen als andere werknemers,
- Nederland moet huiselijk geweld en andere vormen van geweld tegen vrouwen erkennen als grond voor asiel,
- De inburgeringseis en de minimum inkomenseis voor gezinsvorming en gezinshereniging treffen migranten en vluchtelingenvrouwen onevenredig. Dit is in strijd met het vrouwenrechtenverdrag,
- Nederland moet onmiddellijk iets doen aan de hoge moedersterfte van asielzoeksters. Deze is vier keer hoger dan die van Nederlandse vrouwen,
- Nederland moet ongedocumenteerde vrouwen informeren over hun rechten en zorgen dat zij toegang hebben tot gezondheidszorg.

Geld voor vrouwenrechten organisaties?

2010-02-15T02:53:00.000-08:00

Een verontwaardigd gemompel steeg op uit de banken met NGO-vertegenwoordigsters toen Ferdi Licher, Directeur Emancipatie, tegen het CEDAW-Comité zei dat meer dan de helft van de 54 organisaties, die het schaduwrapport hadden ondertekend subsidie van de regering ontvingen. Het Comité had opnieuw zijn zorg uitgesproken over de vermindering van subsidies voor vrouwenrechtenorganisaties en gender expertise centra en over de verschuiving van structurele financiering naar projectsubsidie. Het Comité onderkende, met een positieve noot, de voor de schaduwrapportage verleende project subsidie, maar wees er tevens op daaruit opgemaakt te hebben dat totstandkoming ernstig belemmerd was door de opheffing van de meeste expertise centra voor gender gelijkheid and vrouwenrechten, als gevolg van de subsidiestop.

Licher, die suggereerde dat de verleende subsidie structureel was, noemde subsidie voor Mama Cash – inderdaad een van de ondertekenaars, maar het verjaarscadeau ter gelegenheid van 25 jaar Mama Cash is uitdrukkelijk bedoeld voor de internationale activiteiten voor de verbetering van de positie van vrouwen en meisjes. Hij noemde ook de grote subsidie aan Women Inc., maar die behoorde niet tot de ondertekenaars, en aan de Nederlandse Vrouwenraad. Beide subsidies hebben overigens, voor zover bekend, niet het doel om de implementatie van het VN-Vrouwenverdrag te bevorderen.

Na afloop lieten Comité-leden zich door ons nader informeren: inderdaad zijn er onder de ondertekenaars meer organisaties die van de rijksoverheid geld ontvangen. De medefinancieringsorganisaties Cordaid, Hivos, Icco en OXFAM NOVIB bijvoorbeeld. Echter die krijgen geen geld om vrouwenrechten in Nederland te bevorderen of expertise over het VN-Vrouwenverdrag te verbreiden: het gaat om ontwikkelingsgeld. In de schaduwrapportage staat zelfs expliciet als punt van zorg benoemd dat er geen garantie voor de beoordeling van gender gelijkheid in de programma voorstellen in het nieuwe medefinancieringsstelsel is opgenomen (p. 28, voor wie het wil nalezen). Dus ander doel van de subsidie én gender expertise (of formatie t.b.v. daarvan) niet gegarandeerd. Iets soortgelijks geldt voor uiteenlopende organisaties als Vluchtelingenwerk, Art.1, Pharos en de Unie KBO.
Verder zijn er andere organisaties die subsidie voor het een of andere project hebben gekregen, waar bovendien lang niet altijd personeelskosten bij in begrepen zijn.

We hopen de Comité-leden duidelijk gemaakt te hebben dat de uitspraak van Licher met een flinke korrel zou genomen moet worden. Over de vraag naar de financiering van vrouwenorganisaties en expertise centra over provinciaal en lokaal niveau liet hij zich wijselijk niet uit. Ondergetekende had tijdens de informele NGO-sessie op eenzelfde vraag uitgelegd dat daar een vergelijkbare kaalslag had plaatsgevonden die zelfs in de hand is gewerkt door de verschuiving van de emancipatie-subsidiestroom van de rijksoverheid – in plaats van vrouwenrechten organisaties naar gemeenten en de 1001-krachtprojecten.

De tijd zal leren of het CEDAW-Comité net als de vorige keer hier kritische opmerkingen over zal maken in zijn Concluding Observations.
Voor ons lijkt er in ieder geval voldoende aanleiding om het punt te agenderen voor het overleg van NGO’s met de regeringsdelegatie dat zal gaan plaats vinden nadat de Concluding Observations openbaar gemaakt zijn. Waarom wel in het buitenlands ‘subsidiebeleid’ erkennen dat ondersteunen van vrouwenrechten organisaties noodzakelijk is om het onderwerp op de politieke agenda te houden en in eigen land niet?

Leontine Bijleveld

Extra aandacht voor – oudere - vrouwen op het platteland?

2010-02-06T14:50:00.000-08:00

Omdat het CEDAW-Comité tijdens de vorige ‘constructive dialogue’ gevraagd had naar het regeringsbeleid met betrekking tot vrouwen op het platteland (Art. 14), was er in de regeringsrapportageenige informatie opgenomen (p. 91 e.v.). In de Schaduwrapportage leverden de NGO’s kritisch commentaar (p. 73 e.v.): ten onrechte was geen aandacht besteed aan de grotere verschillen tussen mannen en vrouwen op het platteland, vergeleken met stedelijke omgeving. De participatie op de arbeidsmarkt van vrouwen is lager, maar de werkloosheid is hoger. Bij mannen is het omgekeerde beeld: de verschillen tussen mannen en vrouwen zijn groter op het platteland dan in de stad. De NGO’s wezen er op dat uit recente studies in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) wel degelijk naar voren kwam dat vrouwen meer moeilijkheden ondervinden dan mannen op het platteland. Dat heeft echter nog niet tot een intensivering van beleid van minister Verburg geleid.
Ook wees de schaduwrapportage op toenemende vervoersproblemen die oudere vrouwen op het platteland ondervinden. Ze stoppen vaak eerder met fietsen dan mannen en hebben minder vaak een rijbewijs (of een auto), terwijl het openbaar vervoer veel minder goed is dan in stedelijke gebieden.

Het CEDAW-Comité, dat altijd alert is op specifieke problemen van specifieke groepen vragen, stelde vragen aan de Nederlandse delegatie, maar daarin was LNV niet vertegenwoordigd. Staatssecretaris Dijksma maakte van de gelegenheid gebruik zich als niet-randstedeling te presenteren: het is maar twee uur rijden van de Oostgrens, waar ze woont (Enschede), naar de zee waar ze werkt (Den Haag). Dat klopt, als je met de auto rijdt, vlakbij de A1 woont en niet in files verzeild raakt. Omdat ze ook wel voelde dat dit niet helemaal het antwoord was wat het Comité wilde horen, voegde ze er aan toe dat eenzaamheid en isolement onder oudere vrouwen inderdaad een probleem was, net als armoede. Maar dat het niet zo was dat deze problemen groter waren onder vrouwen op het platteland dan in de stad.

Daarmee deed de staatssecretaris ons inziens de problematiek van – oudere – vrouwen op het platteland te kort. Het was voorts onduidelijk op welke gegevens ze zich baseerde. Wegens tijdgebrek kon het Comité geen aanvullende vragen meer stellen. Het is daarom maar de vraag of er in de Concluding Observations specifiek aandacht aan wordt besteed, althans meer dan een algemeen verzoek een volgende keer adequatere informatie te geven over specifieke groepen. Het zou echter erg onbevredigend zijn als op deze manier het onderwerp geheel en al verdwijnt.
Daarom hoop ik dat de oudere vrouwen- en de plattelandsvrouwen organisaties met een vervolg zullen komen. Het moet toch mogelijk zijn Tweede Kamerleden te informeren en na te gaan of ze minister Verburg willen vragen een regeringsstandpunt te formuleren over de recente onderzoeken waaruit de grotere moeilijkheden van vrouwen op het platteland zijn gebleken? Mochten de nieuwe netwerken, ontstaan uit het schaduwproces daarbij behulpzaam kunnen zijn, dan valt dat vast wel te organiseren.

Leontine Bijleveld

Openingsspeech staatssecretaris Dijksma nu online

2010-02-04T05:27:00.000-08:00

Gisteren, 3 februari 2009, ontvingen we de openingsspeech van staatssecretaris Dijksma voor de sessie van 27 januari digitaal. Het document is meteen geplaatst op vrouwenverdrag.nl. Het is gisteren ook geplaatst bij het persbericht van OC&W en op de website van de Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights.

Leontine Bijleveld

De tevredenheid van de regeringsdelegatie nader bezien

2010-02-01T08:48:00.000-08:00

Op de receptie die staatssecretaris Dijksma de NGO’s, de CGB en haar ambtenaren aanbood na afloop van de Constructive Dialogue op 27 januari aanbood bleek dat de regeringsdelegatie tevreden terug keek. Wie je ook sprak, de impressie dat men het er goed had afgebracht overheerste. Men voelde zich gesterkt door positieve reacties van Comité-leden. Nu we nog een aantal dagen bij andere sessies aanwezig zijn geweest en regelmatig Comite-leden tegen het lijf lopen, in de pauzes, bij side events, ook in hotel en restaurant, dringt zich een genuanceerder beeld op.

Het blijkt dat de Comité-leden het openingsstatement van de ‘Minister for Education , Culture and Science’ niet hebben ontvangen. Dat is ongebruikelijk. Toen het Nederlandse CEDAW-lid, professor Flinterman, ons dat vertelde dachten we nog dat het kwam doordat hij zich, volgens de CEDAW-spelregels, niet met de Nederlandse sessie mag bemoeien. Gaandeweg kregen we meer meldingen en zelfs met onze aanwijzingen dat het onopvallend was (grauw papier, geen logo van Koninkrijk of regering, verkeerde datum – 26-1) konden niemand het vinden.
Ook Violeta Neubauer, de rapporteur voor Nederland, niet. Ze vroeg ons om een website waar ze de speech zou kunnen vinden. We hebben tevergeefs gezocht - volgens de website van OC&W heeft Dijksma in 2010 geen toespraken gehouden. En de website van de PV (Permanente Vertegenwoordiging) van Nederland bij de VN in Genève gaf geen enkele hit bij CEDAW. We hebben mevrouw Neubauer ons eigen exemplaar gegeven (met veel moeite woensdagochtend gekregen van de Directie Emancipatie, die de toezegging om ons later meer exemplaren te verstrekken om de een of andere reden niet kon waarmaken).

Dat zowel Dijksma als de enkele ambtenaren die aan het woord kwamen in antwoord op een aantal vragen vrijwel letterlijk herhaalden wat al in de schriftelijke antwoorden op de List of Issues & Questions had gestaan viel niet goed bij een aantal Comité-leden. Die redeneerden dat het toch duidelijk genoeg was dat ze niet tevreden waren met het schriftelijk antwoord, want anders zouden ze er in de korte tijd die ze hadden toch niet op doorvragen. Ook dat andere vragen, zelfs als ze bij herhaling onder de aandacht waren gebracht, in het geheel niet beantwoord werden, stemde de betreffende Comité-leden niet tot tevredenheid. Waarom dan toch zo’n grote delegatie aan ambtenaren meegenomen? Het Comité voerde met 8 landen een constructieve dialoog en de delegatie van het Koninkrijk der Nederlanden was de allergrootste (35)!

Art. 8 gedachtig – vertegenwoordiging door vrouwen op internationaal niveau – vroeg een comité-lid naar het aantal vrouwen in de High Commissions en wat de regering deed om hun aandeel te vergroten. De staatssecretaris zei het niet te weten en ook de te hulp geroepen ambtenaar kon geen uitsluitsel geven. Bij de receptie bleek waarom: geen flauw idee wat de High Commission was. Kennelijk hoort het niet tot de essentiële wetenswaardigheden op het Ministerie dat de ambassades van Gemenebestlanden High Commission heten. Maar wellicht was er sprake van een black out.

Ook het feit dat staatssecretaris Dijksma geen slotstatement uitsprak heeft her en der tot irritatie geleid. Ook het CEDAW-Comité hecht aan bepaalde rituelen. Dat de regeringsdelegatie in plaats van een slotstatement het korte MDG3 filmpje ‘ Invest in Equality’ vertoonde werd als een affront opgevat – MDG3 staat voor Millenium Development Goal 3, het in VN-verband overeengekomen ontwikkelingdoel om de gender ongelijkheid te verkleinen. Niet alleen is het CEDAW-Comité niet de meest geschikte kijkersgroep voor een filmpje dat probeert uit te leggen waarom investeren in vrouwen belangrijk is. Het uit internationaal gerenommeerde experts bestaande comité gaat immers jaarlijks met veel landen een constructieve dialoog aan teneinde hun inspanningen voor het bereiken van ‘substantive equality’ te vergroten. Maar ook vonden de in de zaal aanwezige experts en NGO-vertegenwoordigers uit ‘the Global South’ het nogal aanmatigend zo door Nederland een inzet voorgeschreven te krijgen. De nadruk in het filmpje op de ‘gender efficiency’ argumenten viel evenmin erg goed in een gezelschap waar de mensenrechten benadering centraal staat.

Er zijn meer voorbeelden te geven, maar ik laat het hierbij. In hoeverre dit soort irritaties toon en inhoud van de Concluding Observations zal beïnvloeden weten we niet. Maar voortaan iets meer rekening houden met de gebruiken en rituelen in de CEDAW-sessies kan geen kwaad. Waarom zouden enige ambtenaren niet eens enige sessies van andere landen bijwonen? De studentes van Prof. Flinterman uit Maastricht hadden er ook een hoop van opgestoken, zeiden ze.

Leontine Bijleveld

Actie geslaagd: seksuele minderheden zichtbaar binnen CEDAW en VN

2010-02-01T06:56:00.000-08:00

Zoals eerder gemeld, konden we niets teruglezen over de problematiek van lesbische en biseksuele vrouwen en transgenders in de (Engelstalige) persberichten van de VN. Niets over het statement van de regering, vragen vanuit het Comite kwamen niet terug, noch de antwoorden erop van de Nederlandse regeringsdelegatie.

Tijd voor actie: aankaarten bij de persredactie en het CEDAW secretariaat. Bovendien hadden we verschillende comitéleden ingeseind.

Met succes! Zie hier de herziene versie van het persbericht, inclusief verwijzing naar LBT. Nu hopen dat de verwijzingen naar LBT ook terugkomen in de 'concluding observations'.

Linda Mans

Concrete vragen – veelal globale en ontwijkende antwoorden

2010-01-31T13:20:00.000-08:00

De Comité-leden stelden scherp geformuleerde en concrete vragen. Zoals van een geleerd gezelschap, met een behoorlijk aantal juridische professors, verwacht mag worden, waren er ook vragen met een sterk juridisch karakter. Daar leek de regeringsdelegatie niet helemaal op voorbereid. De vragen over de doorwerking van CEDAW in de Nederlandse rechtsorde ook in relatie tot het Optionele protocol werden, door staatssecretaris en ambtenaren, op vergelijkbare wijze beantwoord als al eerder in de schriftelijke ronde. Bij de vragen over de rechtszaken waarbij het Verdrag aan de orde was ontging het de delegatie dat expliciet gevraagd werd naar de inzet van de Staat bij de procedures. Het mag dan wel zo zijn dat uiteindelijk de rechter bepaalt of en in hoeverre een bepaald artikel van de Conventie direct door werkt in de Nederlandse rechtsorde. Dat neemt volgens de Comité-leden niet weg dat de Staat, als verdragspartij, de rechter moet meegeven zich gebonden te achten aan het verdrag.

Het CEDAW-Comité vroeg verder bijvoorbeeld welke concrete maatregelen de regering trof om het aantal vrouwen op hogere functies te vergroten dat te veranderen. Staatssecretaris Dijksma kwam niet veel verder dan: ‘het is inderdaad een groot probleem’,‘we moeten er hard aan werken’ en ‘ik heb alle vertrouwen in het Charter Talent naar de Top, waar al honderd bedrijven en instellingen zich bij hebben aangesloten’. De Comité-leden bleven zitten met de vraag wat de regering nu eigenlijk doet, ze hadden in hun vraag immers al geconstateerd dat door het lage aantal vrouwen op besluitvormende posities de regering te kort schiet in het bereiken van feitelijke gelijkheid, waartoe het Verdrag verplicht. Wijzen op het Charter Talent naar de Top overtuigde niet, mede omdat geen concrete resultaten genoemd werden (en waarschijnlijk ook niet genoemd konden worden).

Iets soortgelijks gebeurde met de vraag over de prevalentie van deeltijdwerk onder vrouwen. Het Comité is hier al vanaf de eerste rapportagecyclus niet gelukkig mee, om het mild uit te drukken. Dat het aandeel in deeltijd werkende vrouwen was toegenomen ten koste van de fulltimers baarde diverse comité-leden dan ook zorgen. En wat de regering daaraan deed om te zorgen dat meer vrouwen full-time zouden gaan werken.
De staatssecretaris verklaarde dat ook de Nederlandse regering zich ernstig zorgen maakt over het geringe aantal uren dat vrouwen in Nederland gemiddeld werken. Dat moet echt omhoog, zodat meer vrouwen economisch zelfstandig kunnen zijn, maar vooral om er voor te zorgen dat in de toekomst het draagvlak onder de verzorgingsstaat verstrekt wordt. Gevraagd naar concrete maatregelen kwam Dijksma niet veel verder dan te stellen dat in de Nederlandse cultuur nu eenmaal de keuzevrijheid van vrouwen een groot goed is en dat het niet gemakkelijk is cultuur te veranderen. We zagen Comité-leden wat geïrriteerd raken: niemand had voorgesteld de keuzevrijheid aan banden te leggen. Wel waren vraagtekens gesteld of vrouwen inderdaad uit vrije wil voor deeltijdwerk of non-participatie kiezen of toch ook gedwongen door de omstandigheden. Maar vooral was gevraagd naar welke maatregelen de regering trof om de keuze van vrouwen voor full-time werk (of grote deeltijdbanen) te vergemakkelijken. En of de regering had overwogen maatregelen die in ander landen tot succes hadden geleid in te voeren (bijvoorbeeld voorrang voor deeltijdwerkers bij interne, en mogelijk zelfs externe sollicitatieprocedures). Dijksma gaf geen sjoege meer. Dat is jammer, want ze had ook kunnen vragen of het Comité suggesties had hoe de noodzakelijke cultuurverandering versneld zou kunnen worden. De Ministers van de Antillen en Aruba kozen vaker voor deze strategie (to ask the guidance of the Committee).

Leontine Bijleveld

Wat voor vragen stelde het Comité aan de Nederlandse delegatie?

2010-01-31T07:47:00.000-08:00

Over het algemeen was het niveau van de vragen die de Comité-leden stelden hoog. Ze bleken zowel de regeringsrapportage als de schaduwrapportage goed gelezen te hebben. Veel vragen vloeide direct of indirect voort uit de schaduwrapportage. Overigens bleken ook de ambtenaren uit de regeringsdelegatie de schaduwrapportage goed gelezen te hebben en er alvast antwoorden op te hebben voorbereid, maar dat ter zijde. Verschillende leden hadden ook nog pogingen in het werk gesteld om op andere wijze aanvullende informatie over Nederland te verkrijgen: ze hadden bij voorbeeld Eurostat geraadpleegd, (vergelijkende) onderzoeken van de Europese Commissie gelezen en zelfs tevergeefs geprobeerd informatie over ‘gender equality’ op de website van het ministerie van OC&W te vinden.
Soms klonk enig ongeduld door, omdat het niet de eerste keer was dat de onderwerpen werden aangesneden door het Comite (‘not convinced’, ‘disturbed’).

In vogelvlucht hier een aantal vragen en onderwerpen die Comité-leden aansneden, voor zover niet eerder in het blog genoemd:
- Hoe sterk en dwingend is de coördinatie van gender mainstreaming?
- Hoe vaak worden gender mainstreaming instrumenten zoals emancipatie-effect rapportage en gender budgetting?
- Waarom zijn de rapportages van de drie landen binnen het Koninkrijk niet gecoördineerd en op elkaar afgestemd?
- Waarom ontvangen women’s rights NGO’s geen structurele subsidie?
- De wetgeving lijkt in Nederland vooral op formele gelijke behandeling gericht, hoe wordt dan gelijkheid in de praktijk (‘substantive equality’) gerealiseerd?
- Welke tijdelijke speciale maatregelen treft de regering voor vrouwen uit etnische minderheden ‘and other disadvantaged groups’, zoals oudere vrouwen, vrouwen op het platteland en gehandicapte vrouwen?
- Stelt de regering evenveel middelen ter beschikking voor (organisaties gericht op) empowerment van prostituees als aan exit-programma’s?
- Op welke manier bestrijdt de regering gender en etnische stereotypen?
- Waarom zijn de streefcijfers voor politieke participatie verlaten?
- Waarom zijn er zo weinig vrouwelijke ambassadeurs?
- Waarom heeft de regering de Gelijk Loondag afgeblazen?
- Wat doet de regering eigenlijk wel om de loonkloof te dichten? “I do not think you can escape by reducing the pay gap by pointing at socalled explanaining factors.”
- Vrouwen zijn oververtegenwordigd onder de armen en onder de werklozen. Wat is de regering van plan daaraan te doen?
- Hoe gaat de regering de precaire positie van huishoudelijk personeel verbeteren?
- Wat zijn de effecten van de bezuinigingen op de gezondheidszorg voor vrouwen?
- Krijgen vrouwelijke slachtoffers van (huiselijk) geweld gratis rechtshulp?
Dit is nog maar een fractie van alle vragen die in blokken op de delegatie werden afgevuurd (art.1-3, 46, 7-9, 10-12, 13-14 en 15-16). Dijksma verzuchtte op een bepaald moment dat ze wel 14 vragen had geteld – of zei ze nu 40?

Niet op alle vragen kwam een antwoord – dat hield de rapporteur voor Nederland, mevrouw Neubauer goed bij. Maar ook als er wel een antwoord kwam stelde dat lang niet altijd het Comité tevreden – onderwerp voor een volgend blog.

Leontine Bijleveld

De (on)zichtbaarheid van seksuele minderheden binnen CEDAW en VN

2010-01-31T02:33:00.000-08:00

We weten dat binnen het CEDAW-comité frictie bestaat over het wel of niet opnemen van seksuele oriëntatie en gender identiteit in de eindconclusies. Maar dat de (Engelstalige) persberichten over de CEDAW-sessies volledig zouden zwijgen over problemen van lesbische en biseksuele vrouwen en transgenders (LBT), dat hadden we niet verwacht.

In de schaduwrapportage hebben we onder verschillende artikelen van het verdrag beschreven met welke problematiek LBT worden geconfronteerd. Onze bevindingen variëren van complimenten voor de regering dat ze seksuele oriëntatie en gender identiteit als grond ziet voor het aanvragen van asiel tot kritische opmerkingen over gezondheidsproblemen van lesbische vrouwen die te maken hebben met een gebrek aan sociale acceptatie. Bovendien moeten transgenders zich verplicht laten steriliseren als ze hun geslacht in het paspoort willen laten aanpassen en wordt het plaatsen van borstimplantaten bij transgendervrouwen niet vergoed door de zorgverzekering.

Problemen die we graag besproken zagen tijdens de constructieve dialoog. Om de kans te vergroten dat comitéleden hierover vragen zouden stellen, hadden we met de regering afgesproken dat zij LBT in haar openingsstatement zou opnemen. Met enig succes, staatssecretaris Sharon Dijksma eindigde haar statement met de grotere kwetsbaarheid van lesbische vrouwen voor gezondheidsproblemen door een gebrek aan maatschappelijke zichtbaarheid. Ook stelde ze dat de Nederlandse regering zich voortdurend inzet en blijft inzetten voor de gelijke behandeling van alle vrouwen, ongeacht hun seksuele voorkeur of gender identiteit.

Wij moesten als NGO's de comitéleden zo ver krijgen dat ze over LBT vragen zouden stellen. Wie zouden er onze bondgenoten kunnen zijn? Violeta Neubauer had ons tijdens de informele sessie afgelopen maandag al vragen gesteld over LBT en kwam daar later tijdens de lunch briefing nog op terug. Mijn ontmoeting met het Braziliaanse comitélid Silvia Pimentel na afloop van de presentatie over reproductieve rechten afgelopen maandag, bleek goud waard.

De hierboven genoemde problemen vallen onder artikel 12: gelijke toegang tot gezondheidszorg. Dat kwam ’s middags aan de orde, zodat we meer tijd voor lobby hadden. Björn van Roosendaal (COC Nederland) en ik spraken Silvia Pimentel in de lunchpauze. Haar antwoord: "Zet zo kort en bondig mogelijk jullie vragen op papier en dan zal ik ze toevoegen aan de vragen die ik sowieso onder dat artikel wil stellen."

Fantastisch klonken de vragen uit haar mond: welke maatregelen neemt de regering om de gezondheid van lesbische vrouwen te verbeteren? Worden er beleidsmaatregelen getroffen om verplichte sterilisatie van transgenders te stoppen en het plaatsen van borstimplantaten te vergoeden?

De antwoorden van de staatssecretaris waren helaas minder uitgesproken dan we van minister Plasterk hadden begrepen. Namelijk dat een wetsvoorstel in voorbereiding is om de sterilisatie-eis daadwerkelijk te schrappen. Over het niet vergoeden van borstimplantaten gaf de staatssecretaris een hele verhandeling over het terugdringen van ziektekosten, dat de vergoeding niet voor niets uit het basispakket was gehaald. Plasterk had laten weten dat vergoeding van borstimplantaten heroverwogen zou worden.

Van dit alles was echter niets terug te lezen in het (Engelstalige) persbericht over de Nederlandse sessie (zie Mediacenter, news archive, 27-01-2010. Tijd voor actie. We hebben het aangekaart bij de persredactie en het CEDAW secretariaat. Verder hebben we een aantal comitéleden ingeseind. Ook de website van OC&W maakte aanvankelijk geen melding van de specifieke LBT-passage in Dijksma’s toespraak. Na een seintje van ons is dat veranderd. Of de regering ook in Genève aan de bel heeft getrokken, zoals we hadden gevraagd, is ons onbekend.

Linda Mans

Hoe een panel over reproductieve rechten in Nederland een mooi lobbymoment opleverde

2010-01-29T01:39:00.000-08:00

Deelname aan zogeheten 'side events' betekent meestal vooral (informatie) geven, maar soms krijg je er ook wat voor terug.

'Women's Human Rights under siege: the state of sexual and reproductive rights in the Philippines, Egypt and the Netherlands and in the context of hiv/aids'. Dat was de titel van het 'side event' afgelopen maandag, waar ik een bijdrage heb geleverd. De organisatie was in handen van de 'International Commission of Jurists' en het 'Center for Reproductive Rights'.

Susan Timberlake, werkzaam bij UNAIDS, deed de aftrap met een korte introductie over de vaak penibele omstandigheden van vrouwen met hiv/aids. Een gedeelte uit een BBC documentaire over het verbod op voorbehoedsmiddelen op de Filippijnen schokte me door de desastreuze gevolgen ervan voor vrouwen en kinderen (documentaire in 3 delen, zie foto boven en links onderaan). De documentaire diende als illustratie bij de presentatie van Ximena Andión Ibañez (Center for Reproductive Rights). Soha Abdelaty uit Egypte besprak de verschillende mogelijkheden voor 'family planning' (‘geboortebeperking’ klinkt toch anders) in haar land en wat er wordt gedaan om seksueel geweld aan te pakken.

Uit de reactie van het publiek bleek, dat mijn presentatie hun droombeeld over Nederland als het walhalla van seksuele en reproductieve rechten aan diggelen had geslagen. Natuurlijk, Nederland is geen Filippijnen of Egypte en in theorie heeft iedereen, gedocumenteerd of niet, toegang tot gezondheidszorg. Maar de praktijk wijst anders uit:
- een vier keer hogere moedersterfte onder asielzoeksters dan onder witte vrouwen als gevolg van overheidsbeleid
- een veel hogere baby- en kindersterfte onder etnische minderheden in Nederland in vergelijking met de witte bevolking
- de angst van ongedocumenteerde vrouwen met hiv/aids om uitgezet te worden
- een beperkte keuzevrijheid van vrouwen wat betreft 'over tijd' behandeling (abortuspil alleen verkrijgbaar via abortusklinieken en ziekenhuizen en niet bij de huisarts) en het verplaatsen ervan onder abortuswetgeving.

En toen wisten we nog niet dat de pil mogelijk weer uit het basispakket van de zorgverzekering wordt gegooid.

Tijdens het vragenrondje heb ik nog een andere tekortkoming gemeld, namelijk het gebrek aan overheidsoptreden tegen huiselijk geweld, seksueel geweld en seksuele intimidatie. Een derde van alle vrouwen is ooit slachtoffer geweest van seksueel geweld, twaalf procent van alle vrouwen is ooit in haar leven verkracht, maar een nationaal actieplan om seksueel geweld tegen te gaan ontbreekt.

Als enige aanwezige lid van het CEDAW Comité had de Braziliaanse Silvia Pimentel (op foto) zich al verontschuldigd voor haar collega's, die naar de lunch briefing van de NGO's van de Verenigde Emiraten waren. Dat konden we ze niet kwalijk nemen, want deze onderonsjes met het Comité zijn erg belangrijk. Na afloop sprak ik met haar en ze drukte me op het hart mijn presentatie nog zo snel mogelijk aan de comitéleden te geven. Voor haar bleek het tijdens de constructieve dialoog voeding geweest te zijn voor kritische vragen. En ons contact bleek later nog goed van pas te komen.

Linda Mans

Explore: sex and religion in Manila (deel 1)
Explore: sex and religion in Manila (deel 2)
Explore: sex and religion in Manila (deel 3)

Staatssecretaris Dijksma in gesprek met het Cedaw-Comité

2010-01-28T11:49:00.000-08:00

Vol enthousiasme kweet staatssecretaris Dijksma zich van haar taak tijdens de Constructive Dialogue met het Cedaw-Comité op woensdag 27 januari. Het ministerie van OC&W had het tevoren al aangekondigd in een nieuwsbericht. Dijksma nam dit letterlijk. De meeste vragen die de leden van het CEDAW-Comité aan de regeringsdelegatie stelde beantwoordde ze zelf, al dan niet gebruik makend van de antwoorden die de ambtenaren uit de delegatie voor haar opschreven – wat dat betreft leek het wel op een overleg met de Tweede Kamer. Slechts een enkele keer gaf ze het woord aan Ferdi Licher (Directeur Emancipatie), die naast haar zat, of aan ambtenaren van andere departementen in de delegatiebanken. Deze taakverdeling had bijna onvermijdelijk tot gevolg dat de op de specifieke en concrete vragen van de Comitéleden vrij globale antwoorden vanuit de Nederlandse regering kwamen, vooral in de ochtendsessie. Dat ging in de middag sessie wat beter, het leek wel alsof de staatssecretaris en de ondersteunende ambtenaren wat beter op elkaar ingespeeld raakten. Bewonderenswaardig snel omdat ze van verschillende departementen kwamen. De antwoorden waren in de middagsessie wel concreter, maar niet altijd antwoord op de vraag. In sommige gevallen werd letterlijk herhaald wat al eerder in het schriftelijk antwoord op de schriftelijke vragen van het Cedaw-Comité was gemeld.

Hoe anders ging het bij de sessie van bijvoorbeeld de Verenigde Arabische Emiraten. Hoofd van de delegatie was een in het zwart geklede gesluierde vrouwelijke minister, die met haar optreden verschillende stereotypen ontkrachtte: consequent in (uitstekend) Engels pratend – en niet deels Arabisch zoals de Egyptische delegatie-leidster – stuurde ze als een generaal haar manschappen V/M aan. Bij elke vragenronde begon ze zelf en kondigde daarna aan welke geleerde dames en heren de andere vragen zouden beantwoorden. In de delegatie waren ook vertegenwoordigers van zogenaamde NGOs opgenomen, om kritische vragen van het Comité op voorhand te ontkrachten. Er is namelijk geen vrijheid van vereniging in de Verenigde Arabische Emiraten – dus geen vakbonden en de migrant domestic workers uit de verschillende Aziatische landen mogen niet eens een zeg Sri Lankese gezelligheidsvereniging oprichten. De betogen van de geleerde dames en heren gingen overigens, ondanks een indrukwekkend aantal verwijzingen naar wetsartikelen en andere referenties, meestal niet echt op de vragen in.

Hoewel op onderwerpen de antwoorden van de Nederlandse regering bekritiseerd kunnen worden – en dat zullen we in volgende blogs zeker doen – is de nadruk die Dijksma op het belang van het VN-Vrouwenverdrag legde bemoedigend.
Dat was in vorige rapportagecycli wel eens anders. Het biedt aanknopingspunten voor vrouwenrechtenorganisaties om de Nederlandse regering kritisch te blijven bevragen om de implementatie van het VN-vrouwenverdrag.

Leontine Bijleveld

Impressie van de middagsessie

2010-01-27T08:02:00.000-08:00

Ik zit te luisteren met het bekende Verenigde Naties oorschelpje op, waarin de vertalers nu een Spaanstalig Cedaw-lid vertalen. Na een paar uur doet dat schelpje pijn. Ik krijg geweldig respect voor de Cedaw-leden. Drie weken lang, elke dag een nieuw land, waarvan je het beleid en de situatie zo moet begrijpen, dat je er zinnige vragen over kunt stellen. Ik ben na drie dagen al behoorlijk moe. Bovendien moet men de vragen ook nog binnen een zeer beperkte tijd stellen. Houd men zich niet aan de tijd dan verschijnt er in grote rode letter op een TV scherm de woorden: Time’s up!

Om een impressie te geven hoe het hier verloopt beschrijf ik hierbij een paar vragen en opmerkingen op die ik voorbij hoor komen. Een meer bezonken reactie volgt.

Het Cedaw-lid uit Finland krijgt uit de Nederlandse rapportage toch sterk de indruk dat “the employment of women is not taken serious enough”. Vooral het zeer grote percentage parttime werkende vrouwen en de hardnekkigheid van het inkomen- en pensioen gat, baart het Cedaw-lid zorgen.

De lage deelname van vrouwen in top posities in vele beroepsgroepen in Nederland, b.v. universiteiten en bedrijfsleven, roept bij een aantal comitéleden de vraag op wat de overheid hieraan doet. Waarom zijn er zulke lage streefcijfers. Bv 15% vrouwelijke hoogleraren terwijl de Europese Unie een streefcijfer van 25% aanhoudt. Dit probleem is al minstens 20 jaar bekend, maar er wordt nog steeds geen steviger beleid op ingezet.

Zwangere vrouwen die worden verdacht van drugssmokkel kunnen soms wel meerder dagen worden vastgehouden, omdat ze vanwege hun zwangerschap niet door de bodyscanner willen. De Nederlandse overheid zou toch kunnen overwegen echo’s mogelijk te maken, stelt een ander comité lid, in navolging van het schaduwrapport.

Staatssecretaris Dijksma gaat weer het woord voeren. Het valt op dat een aantal voorbeelden nu al voor de tweede keer voorbijkomen. Het antwoord op de vraag wat de overheid doet aan het feit dat er in het Nederlandse onderwijs steeds meer segregatie in de schoolkeuze is, wordt er weer gewezen op een aantal projecten, bv het Beta techniek project. Dit is een voortdurend verschil van inzicht op een groot aantal thema’s tussen de overheid en de NGO’s. Wij zijn er van overtuigd dat structurele problemen zoals de schoolkeuze, die grote impact hebben op de carrière van een mens, niet met een paar projecten op te lossen zijn.

Wat wel interessant is dat de Nederlandse overheid, ook op ons verzoek, specifiek ingaat op de situatie van lesbische vrouwen. Omdat het onderwerp van mensenrechten van homo’s en transseksuelen wereldwijd nog gevoelig ligt is het goed als er binnen een belangrijk VN comité over de rechten van deze groepen wordt gesproken.

De staatssecretaris legt nu uit aan het comité-lid uit China dat er niet echt een probleem is met oudere vrouwen in Nederland. Misschien weet mevrouw dit niet, maar Nederland kun je in twee uur van grens tot grens bereizen en we hebben goed openbaar vervoer. En ja er is wel een armoede probleem met oudere vrouwen en oudere vrouwen leven vaak in een isolement.

Het is bijna 5 uur. De Cedaw-leden hebben nu veel meer informatie en gaan in de komende dagen werken aan de concluding observations. Daarin zullen ze aan de Nederlandse overheid complimenteren over wat in hun ogen goed gaat en voor het overige aanbevelingen doen ter verbetering van de naleving van het VN-vrouwenverdrag.

Loeky Droesen, aim for human rights

bespreking Nederlandse overheidsrapportage begonnen

2010-01-27T05:48:00.000-08:00

Het is nu half 3 in Geneve en het ochtenddeel van de dialoog tussen CEDAW-Comite en de Nederlandse regeringsdelegatie is voorbij. Hoe gaat zo'n de bespreking. Op een podium zitten de voorzitter van het CEDAW comite, de Egyptische Naela Gabr en drie (junior) ministers van het Koninkrijk der Nederlanden, geflankeerd door de Directeur Emancipatie van OC&W. Voor het Nederlandse deel van het koninkrijk, is staatssecretaris Sharon Dijksma aanwezig. Aruba en de Antillen zijn beide met een eigen minister vertegenwoordigd.
Als NGO vertegenwoordiging zitten we aan de zijkant van de zaal. Daar tussen zitten de CEDAW comiteleden en aan de overkant zit het ambtelijk deel van de delegatie van de Nederlandse overheid. Het is een zeer grote delegatie deze keer. Men is met zo'n 20 man en vrouw naar Geneve afgereisd. Voor ons als NGO vertegenwoordiging is het een spannende en lastige dag. We kunnen vandaag alleen maar luisteren.
De ochtend begint met de openingsspeech van de bewindspersonen. Het valt ons op dat, wat betreft Nederland, de nadruk daarin ligt op de deelname aan het arbeidsproces van moeders en de in Nederland gebruikelijke ander half verdieners model. Er wordt gewezen op het feit dat Nederlandse vrouwen nu niet meer, zoals in 1964, 60 uur per week aan huishoudwerk besteden.
Over het algemeen draagt het statement in onze oren een grote tevredenheid uit met wat er sinds 1964 is veranderd. De huidige stand van zaken in Nederland is zo slecht nog niet, al wordt onderkend dat er nog een lange weg te gaan is. Onduidelijk is hoe groot de ambitie is echt stappen vooruit te zetten. De ministers van Aruba en de Antillen geven in hun speeches wel aan dat er ruimte is voor verbetering.

Daarna is er ruimte voor vragen van CEDAW comite-leden. Het valt op dat er veel vragen zijn over de doorweking van het verdrag in de Nederlandse rechtsorde en de stellingname van de Nederlandse overheid in de SGP zaak.
Er zijn ook vragen over de emancipatie-ondersteuningsstructuur in Nederland, over hoe de Nederlandse overheid zichzelf monitort om gender impact in kaart brengt. De vraag van comitelid Neubauer was erg helder. De doelstellingen van het vorige emanicipatiebeleidsplan zijn lang niet allemaal gehaald. Zijn er onderzoeken gedaan naar de redenen daarvan en lessen getrokken voor het huidige plan?

In de beantwoording van een paar vragen benadrukte de Nederlandse overheid dat men de rol van civil society belangrijk vind en dat er ook altijd consultatie is. Van onze kant van de zaal wekte dat wel verbazing. We verschillen echt van mening over wat een inhoudelijke deugdelijke consultatie in zou moeten houden. In ieder geval meer dan een oploop waarin NGO's ultra korte statements kunnen uitbrengen (zie ook Schaduwrapportage p. 12), waarna over wordt gegaan tot de orde van de dag.

Ook het antwoord over het voorliggende wetsvoorstel prostitutie waarin o.a de verplichte registratie van prostitutees sloot aan op onze beleving. Er is vanuit de NGO's gedegen kritiek op het wetsvoorstel, juist vanuit de groep die het betreft. Maar de staatssecretaris sprak uit dat men het niet eens is met de NGO's zonder inhoudelijke onderbouwing, helaas.

We gaan nu weer verder met de bespreking. later meer.

Loeky Droesen, aim for human rights

Succesvolle lunch briefing

2010-01-26T14:17:00.000-08:00

Vandaag (dinsdag) stond in het in het teken van de 'lunch briefing' met CEDAW comité leden. Maandagavond hebben we de onderwerpen verdeeld, met elkaar besproken welke nieuwe ontwikkelingen sinds het indienen van de schaduwrapportage we voor het voetlicht wilden brengen en wie (Hellen Felter, Maria Lourijsen, Leontine Bijleveld en ondergetekende) wat zou vertellen.

Tijdens zo'n 'lunch briefing' heb je weinig tijd, die je zo efficiënt mogelijk wilt inzetten. Leontine is een geweldige moderator, die ervoor zorgde dat we de verschillende onderwerpen binnen afzienbare tijd konden afhandelen zonder af te dwalen - zie het andere stukje over de inhoud daarvan. En waarbij voldoende gelegenheid was via vragen van comitéleden dieper op het onderwerp in te gaan. Een knap stukje samenwerking.

Na wat strubbelingen aan het begin (waar zijn de sandwiches? - met dank aan Loeky Droesen en Bjorn van Roosendaal voor het rennen naar het cafetaria), bleken de mandarijnen die Leontine had meegenomen een pracht van een ijsbreker te zijn.

Verder had het comité ons gisteren zoveel vragen gesteld, dat we wisten waar hun interesse zou liggen en nu ook gelegenheid hadden daar uitgebreider op te antwoorden. En vragen konden beantwoorden waar we nog helemaal niet aan waren toegekomen. Zoals hoe het zit met discriminatie van lesbische en biseksuele vrouwen en transgenders (LBT) en in hoeverre er een duidelijke kloof zit tussen LBT en homoseksuele mannen (gay = G) op het niveau van besluitvormingsprocessen. Met andere woorden, zitten LBT net zoveel als G op de juiste plekken om beslissingen te nemen?

Comitéleden houden van korte beschrijvingen op papier. Na afloop van de 'lunch briefing' hebben we tijd besteed aan het maken van een ‘fact sheet’. Heet van de pers kwam het bericht nog binnen, dat voor de zoveelste keer een aanbeveling is gedaan (deze keer door het CVZ) de anticonceptie pil uit het basispakket van de zorgverzekering te halen. Wat ons betreft voer voor de comitéleden tijdens de constructieve dialoog met de regering morgen.

Het Zwitserlevengevoel kwam even opzetten toen we vanavond van de kaasfondue genoten.

Linda Mans

Waar wilde het CEDAW-Comité meer over weten?

2010-01-26T14:15:00.000-08:00

Over tal van onderwerpen vroeg het CEDAW-Comité nadere informatie van de NGO’s tijdens de informele sessie op maandag.
Zo wilde Soledad Murillo de la Vega (Spanje) weten of er ook buiten de publieke sector betaald zwangerschapsverlof bestond of dat sommige groepen werkende vrouwen uitgesloten er van waren, ze dacht aan deeltijders. We konden haar snel uitleggen dat de enige groep werkende vrouwen die geen betaald zwangerschapsverlof hebben gehad de zelfstandig werkende vrouwen zijn die zwanger waren tussen 2004 en 2008 (en dat de NGOs dat niet in overeenstemming met het Verdrag vinden).

Pramila Patten uit Mauritius vroeg informatie over het resultaat dat de Arbeidsinspectie boekt, nu ze moeten handhaven of werkgevers wel effectief discriminatie bestrijden (mandaat, aantallen klachten, publieke en private sector e.d.).
Omdat deze taak pas per juli 2009 aan het takenpakket van de Arbeidsinspectie is toegevoegd kan daar nog niets over gemeld worden, maar gezien de eerdere ervaringen (seksuele intimidatie) hebben de NGO’s geen hoge verwachtingen.

Violeta Neubauer (Slovenië) bleek zich erg goed in Nederland, de regeringsrapportage en de schaduwrapportage verdiept te hebben – op zich niet verwonderlijk, want ze is rapporteur van het Comité voor Nederland. Maar bij een van onze wandelgangengesprekken bleek dat er ook nog een persoonlijke kant aan zit: haar zus woont al vele jaren in Dordrecht. Ze stelde vragen over de gender equality infrastructuur, ook op provinciaal en gemeentelijk niveau. Ook wilde ze graag weten waarom de laatste jaren de samenwerking tussen de regering en NGO’s zoveel moeizamer gaat. Waarom waardeert de overheid de kritische rol van de NGO’s niet langer?
We konden uitleggen dat er met het huidige kabinet op sommige onderwerpen en bij sommige gelegenheden gelukkig beter samengewerkt wordt, maar dat we nog ver afstaan van het niveau van samenwerking ten tijde van Beijing. Neubauer werkte in 1995 nauw samen met de Nederlandse delegaties (regering en NGO’s) om de rechten van lesbische vrouwen opgenomen te krijgen in het Beijing Platform for Action. Dat is op het laatste moment toen niet gelukt – min of meer geruild tegen de erkenning van reproductieve rechten van vrouwen.

Neubauer wist dan ook nog wel dat minister Melkert destijds in Beijing de lesbische tent op het NGO Forum in Huairou bezocht als een politiek statement. Iets wat uit het institutioneel geheugen van de Directie Emancipatie is verdwenen, zoals onlangs bleek tijdens een overleg over een LBT-side event tijdens de CSW Beijng+15 in maart 2010.
Ons stelde ze de vraag of er opmerkelijke verschillen en ongelijkheden zijn tussen LBT vrouwen en GBT mannen, bijvoorbeeld op besluitvormende posities.
We hebben haar uitgelegd dat ook hier sprake is van gender ongelijkheid.

Andere onderwerpen die werden aangesneden waren: segregatie op de arbeidsmarkt en de NGO visie op de resultaten van het ESF-project Glazen Muur. Er werden vragen gesteld over de positie van specifieke groepen vrouwen: oudere vrouwen, gehandicapte vrouwen, zwarte vrouwen, vrouwen op het platteland zowel arbeidsmarkt, onderwijs en gezondheid.
Ook vroegen Comitéleden zich af of de Antidiscriminatiebureaus gender discriminatie wel voldoende serieus namen.
In de drie minuten die er voor stonden kon dit niet allemaal beantwoord worden en zelfs niet in de extra tijd die we per ongeluk namen – de stopwatch was onzichtbaar van onze NGO-bankjes. Maar in de informele lunch-briefing op dinsdag konden we de beantwoording afmaken en nieuwe vragen beantwoorden.

Leontine Bijleveld

De kop is er af

2010-01-26T01:32:00.000-08:00

Linda en ik meldden ons maandag al voor half 9 bij de Pregny-gate van het Palais des Nations om ons te accrediteren. Geen rijen nog, alleen maar VN-medewerkers die zonder koffie moeilijk op gang kwamen en hun traag opstartende computers. Redelijk snel kregen we uiteindelijk onze pasjes, onze namen waren gemakkelijk in de computers te vinden.
Laurien Koster, voorzitter van de Commissie Gelijke Behandeling, en Marije Graven, juridisch medewerker van de CGB hadden minder geluk later in de middag. Hun namen waren niet te vinden in de computer en dus konden ze niet naar binnen. Althans uiteindelijk wel, maar met zoveel vertraging dat ze uiteindelijk zaal XVI pas konden betreden toen Linda al met de korte bijdrage namens de Nederlandse NGO’s
was begonnen. Dat Oral Statement is via een link in het vorige bericht te lezen.
Wederom lukte het ons het uit te spreken binnen de 10 minuten die we net als de NGO’s uit andere landen kregen, met passie zoals de ‘resourcepersons’ van IWRAW AP ons op het hart hadden gedrukt.

Ferdi Licher en Anita de Groot van de Directie Emancipatie (Ministerie OC&W) waren al iets eerder dan de CGB gearriveerd. Te laat om hen te kunnen begroeten, we hadden onze plaatsen in de NGO-banken achter in de zaal al ingenomen. Ze waren speciaal de rest van de regeringsdelegatie vooruit gereisd om te kunnen luisteren naar de NGO verklaring en de vragen vanuit het Comité aan de NGO’s (en onze antwoorden) – hierover meer in een blogspot morgen. Wat ze er van vonden hebben we niet kunnen vragen, want ze waren voor het einde van de sessie vertrokken, zelfs voor de CGB het woord kreeg. Ze hebben een uitstekend verhaald gemist, al kunnen ze dat binnenkort nalezen op de website van de CGB. De lezers van dit blogspot kunnen al terecht in de nieuwsrubriek van de Vereniging voor Vrouw en Recht.

Aan het eind van een lange dag toch nog even een kort blogspot (bokspoot volgens de tekstcorrectie van Office for Apple) schrijven vanuit het streven tenminste dagelijks verslag te doen. En dan er achter komen dat de internetverbinding in het appartementen-hotel duidelijk hapert. Leuk is anders, maar morgen is er weer een dag. Aangezien de draadloze toegang tot internet in het Palais des Nations wel overal werkt (wat niet van de kopieerapparaten gezegd kan worden) plakken we de tekst maar op dinsdagochtend in het blogspot, voorafgaande aan de informele lunch-briefing die we voor de leden van het CEDAW-Comité organiseren.

Leontine Bijleveld

Klaar voor de vuurdoop

2010-01-24T14:41:00.000-08:00

Zaterdag en zondag (23 en 24 januari) hebben co-rapporteur Linda Mans, Hellen Felter (Tiye International) en ik voorbereidende training van IWRAW-Asia Pacific gevolgd. Zo'n training biedt deze NGO al sinds 1997 aan afgevaardigden van NGO's die hun CEDAW Schaduwrapportage willen toelichten aan het CEDAW-Comite. We bevonden ons in het gezelschap van drie vrouwen uit Botswana, twee uit Panama en een (oorspronkelijk Ierse) man die mee had gewerkt aan het schaduwrapport over de eerste rapportage van de Verenigde Arabische Emiraten. Daarnaast waren er maar liefst 12 deelneemsters (een man) uit Egypte.
We kregen alle ins en outs over de procedures te horen. De interesses van de verschillende leden van het CEDAW-Comite werden ons geduid. En we hebben geoefend. We slaagden er gedrieelijk in het te voren voorbereide statement binnen de 10 minuten tot een goed einde te brengen.
Toch kon hier en daar de tekst nog verhelderd, zodat de punten die door de deelnemers aan de publieksbijeenkomst op 24 november als prioriteit waren bijbehorende aanbevelingen uit de Schaduwrapportage tussen gevoegd, al gaan we die niet oplezen. De Comite-leden die de tekst ook op papier krijgen hebben dan snel scherp wat ze de regeringsdelegatie zouden moeten vragen als het aan ons ligt. Wie ons Oral Statement wil lezen kan dat via de website van de Vereniging voor Vrouw en Recht.
Wie wil oefenen met speeches binnen de tijd houden, hier is een link.

Leontine Bijleveld
co-rapporteur

Bespreking in Geneve gaat beginnen

2010-01-22T09:21:00.000-08:00

Linda Mans en Leontine Bijleveld, de rapporteurs van de schaduwrapportage 2009 ‘Women’s rights- Some progress, many gaps’, staan op het punt om af te reizen naar Genève. Daar worden de schaduwrapportage en de vijfde Nederlandse overheidsrapportage besproken door het CEDAW-comité. Ook reizen een aantal vertegenwoordigers van de ondertekende organisaties mee ter ondersteuning van de rapporteurs en ter versterking van de informele lobby.

De belangrijkste dagen in Genève zijn:
Maandag 25 januari 2010: Linda Mans en Leontine Bijleveld hebben op maandagmiddag 10 minuten de tijd om de belangrijkste punten uit de schaduwrapportage voor het voetlicht te brengen.
Dinsdag 26 januari 2010: Linda Mans en Leontine Bijleveld hebben een informele lunch met CEDAW leden waarbij ook de andere Nederlandse NGO’s zullen aansluiten.
Woensdag 27 januari 2010: Bespreking van de nationale overheidsrapportage tussen het CEDAW-comité en de Nederlandse overheidsdelegatie geleid door staatssecretaris van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Sharon Dijksma. De dag zal worden afgesloten met een borrel op uitnodiging van de staatssecretaris voor de regeringsdelegatieleden en de NGO vertegenwoordigers.

Loeky Droesen, aim for human rights.

Regeringsrapportage Beijing + 15

2009-11-30T14:26:00.000-08:00

Wie wil weten wat de Nederlandse regering en de andere landen hebben gerapporteerd aan het UNECE secretariaat over Beijing +15 kan de rapportage vinden op de pagina met nationale rapporten op de gender site.
Zelf kon ik de Nederlandse rapportage niet vinden op de website van het ministerie.
Er waren landen die de aanbeveling vanuit UNECE om NGO’s te betrekken bij het opstellen van de rapportage wel hebben opgevolgd. Het is was niet het enige element uit de reporting guidelines dat mijns inziens onvoldoende aandacht kreeg.
Anders dan in de aanloop naar de conferentie in Beijing zelf is er in mijn perceptie in de aanloop naar de Beijing +15 eigenlijk geen enkele interactie tussen de regeringsdelegatie en NGO’s. Dat is jammer. Maar wat niet is kan nog komen natuurlijk.

Leontine Bijleveld

Noodzaak van uitgesplitste cijfers

2009-11-30T14:18:00.000-08:00

Nog wat nagekomen berichten van de UNECE Beijing + 15. In een tweede bijdrage op maandagochtend revancheerde Kubic zich enigszins. Hij vatte het paper van het UNECE-secretariaat samen, waarin de balans werd opgemaakt van de implementatie van het Beijing Platform for Action. Dit is, net als de andere documenten voor de bijeenkomst, op de website van UNECE te vinden.
Algemene teneur van de evaluatierapporten Beijing + 15 is dat er op verschillende punten vooruitgang is geboekt, maar dat er er nog veel moet gebeuren om gender equality te bereiken. Kubic wees op de leemtes en betoogde dat statistiek een belangrijk hulpmiddel is, onmisbaar om goed beleid te kunnen uitvoeren. Zonder naar geslacht en leeftijd uitgesplitste cijfer kan gender mainstreaming niet van de grond komen. Hij pleitte dan ook voor versterken van ‘gender statistic programmes’. Dat klonk ons als muziek in de oren – in elke schaduwrapportage pleiten we immers voor ‘data disagregated according to gender and ethnicity’.
De volgende dag konden we het pleidooi van Kubic beter plaatsen: tijdens een side-event presenteerde UNECE de vernieuwde website gender statistics. Het gender statistiek team van UNECE biedt ook ander informatiemateriaal, zoals on-line trainingen en video’s.

Leontine Bijleveld

Schaduwrapportage 2009: Women's Rights - Some progress, many gaps

2009-11-26T00:51:00.000-08:00

Eindelijk is het zover. Op 24 november hebben we tijdens de publieksbijeenkomst het eerste exemplaar van de schaduwrapportage VN-Vrouwenverdrag 'Women's Rights - Some progress, many gaps' uitgereikt aan Arjan Hamburger, mensenrechtenambassadeur voor Nederland. De deelnemers hebben met elkaar prioriteiten uit de rapportage bepaald, die we in ons mondelinge 'statement' tijdens de CEDAW-sessie eind januari 2010, gaan verwoorden. Willemien Ruygrok toonde zich daarbij een voortvarende dagvoorzitter.

In de schaduwrapportage geven Nederlandse organisaties commentaar op de wijze waarop de regering aan het VN-Comité verantwoording heeft afgelegd over de naleving van vrouwenrechten in Nederland. Marjan Wijers gaf een introductie over de werking van zo'n schaduwproces en hoe organisaties de schaduwrapportage voor eigen doelen kunnen inzetten. Nooit eerder onderschreven zoveel Nederlandse organisaties, 54 stuks, een schaduwrapportage. Daar zijn we erg blij mee. Dankzij het organiseren van kleinschalige expert meetings en individuele contacten hebben meer 'grassroots' organisaties een bijdrage kunnen leveren.

Als prioriteiten stellen de deelnemers aan de publieksbijeenkomst dat de regering niet serieus genoeg neemt dat het verdrag haar verplicht er voor te zorgen dat ánderen vrouwen niet discrimineren. Verder uiten ze kritiek op de lage status die het verdrag voor de regering lijkt te hebben. Ook wijzen de deelnemers erop dat de Nederlandse regering geen invulling geeft aan de verdragsverplichting om seksestereotypen actief tegen te gaan. Sterker nog: de regering bevestigt ze regelmatig - luister maar naar de recente debatten over inburgering en 'importbruiden'. Een ander kritiekpunt is dat het huishoudelijk personeel niet onder de sociale wetgeving valt - dat treft vrijwel alleen maar vrouwen. Bovendien vinden de organisaties dat de regering zich sterker moet inzetten om armoede onder vrouwen te bestrijden. Zo zijn alleenstaande moeders sterk oververtegenwoordigd onder de werkende armen en hebben oudere vrouwen minder kans vanuit werkloosheid her in te treden op de arbeidsmarkt dan mannen.

Behalve kritiek, delen we in de schaduwrapportage ook complimenten uit aan de regering. Positief is dat er meer financiering is van projecten voor lesbische en biseksuele vrouwen en transgenders - een groep waarover voor het eerst informatie is opgenomen in de schaduwrapportage.

Downloaden "Women's Rights - Some progress, many gaps"

Linda Mans

Gendermainstreaming in de internationale mensenrechtenverdragen

2009-11-17T02:37:00.000-08:00

Uitwisselingen tussen 'mainstream' mensenrechtenactiviteiten en vrouwenorganisaties zijn belangrijk om vrouwenrechten beter op de kaart te krijgen. Vrouwenorganisaties kunnen inhoudelijke expertise leveren bij het opstellen van schaduwrapportages en eigen standpunten onderbouwen en versterken vanuit een mensenrechtenperspectief. Een gebrek aan kennis (over en weer) en financiële middelen belemmeren deze uitwisselingen. Het Netwerk VN-Vrouwenverdrag probeert zoveel mogelijk een sleutelrol te spelen om deze uitwisselingen (verder) te stimuleren.

Deze droge opsomming bleek uit de levendige discussie tijdens een expert meeting die het Netwerk VN-Vrouwenverdrag afgelopen vrijdag 13 november heeft georganiseerd. Onderwerp: het 'mainstreamen' van vrouwenrechten in de internationale mensenrechtenverdragen, overheidsrapportages, de schaduwrapportages en in de verschillende toezichthoudende Comités. Aanleiding was de promotie van Fleur van Leeuwen, die haar thesis heeft geschreven over "Women's Rights are Human Rights: The practice of the United Nations Human Rights Committee and the Committee on Economic, Social and Cultural Rights" (vanaf december te koop). Aanwezig waren vertegenwoordigers van vrouwenorganisaties, academici en beleidsmedewerkers van zowel overheid als NGO's.

Fleur gaf als 'opwarmer' voor haar verdediging 's middags een heldere uiteenzetting over of en op welke manier in Bupo en Esocul aandacht is voor vrouwenrechten. Haar toetsstenen bij het lezen van overheidsrapportages, 'concluding observations' en andere documenten:
1 Is er aandacht voor schendingen van vrouwenrechten?
2 Vloeien er 'gendersensitieve' verdragsverplichtingen voort uit de aanbevelingen van de Comités?
3 Wordt er een verband gelegd tussen schendingen van vrouwenrechten en discriminatie van vrouwen?
4 Is er sprake van een integrale aanpak van vrouwenrechten binnen de relevante inhoudelijke verdragsbepalingen?
Concluderend stelt Fleur dat van 1, 2 en 4 wel, maar van 3 geen sprake is. Aanbeveling voor de betreffende Comités is dan ook deze link tussen schendingen van vrouwenrechten en discriminatie van vrouwen aan te brengen. Ook volgt een oproep aan NGO's om vooral hun expertise in te brengen via schaduwrapportages van CEDAW, Bupo en Esocul.

Margreet de Boer kon daar inhoudelijk op inspringen met uitleg over de betekenis van schaduwrapportages, namelijk het op de kaart zetten van vrouwenrechten en het uitlokken van inhoudelijk commentaar van de verdragscomités in de vorm van 'concluding observations'.

Vanuit de afdeling Mensenrechten, Goed Bestuur en Humanitaire Hulp van het Ministerie van Buitenlandse Zaken vertelde vervolgens Christien Aben vooral over de internationale rol van Nederland in mensenrechtenverdragen.

Als aftrap voor de discussie vroeg Ineke Boerefijn zich af of het uiteindelijke doel is, het VN-Vrouwenverdrag overbodig maken als in de algemene mensenrechtenverdragen genoeg aandacht is voor vrouwenrechten. Dagvoorzitter Cees Flinterman antwoordde dat het nooit de bedoeling is CEDAW op te heffen, maar dat vrouwenrechten ook in de algemene mensenrechtenverdragen moeten worden opgenomen. Met andere woorden, een tweesporenbeleid.

Het Netwerk VN-Vrouwenverdrag is blij dat vanuit veel en zeer diverse organisaties vertegenwoordigers aanwezig waren, variërend van COC Nederland en Transgender Netwerk Nederland tot UnieKBO en NBvP "Vrouwen van Nu". Dat aandacht voor de diversiteit van vrouwen belangrijk is, blijkt alleen daar al uit. Aanstaande dinsdag 24 november wordt de nieuwste schaduwrapportage gepresenteerd, met daarin ‘munitie’ voor NGO’s en algemene mensenrechtenverdragen...

Linda Mans

Foto-impressie Genève UNECE/Beijing+15 2-4 november 2009

2009-11-10T05:25:00.000-08:00

Investering in de nabije toekomst

2009-11-04T03:19:00.000-08:00

Voor we ons uiteindelijk hebben opgegeven voor het Beijing+15 programma van het UNECE in Genève, hebben we ons afgevraagd of het een zinvolle investering zou zijn. Zouden er mensen aanwezig zijn om alvast aan te schieten over bevindingen uit de schaduwrapportage?

Ja, het bleek nuttig en leerzaam en het eventueel kunnen lobbyen in de wandelgangen was daadwerkelijk het geval. Zoals Leontine al schreef, hebben we zowel gesproken met de Nederlandse regeringsdelegatie (DCE), als met een lid van het CEDAW Comité.

Carlien Scheele en Charles de Vries van DCE nodigden ons uit voor een diner maandagavond. Het werkt verhelderend om onderwerpen vanuit overheidsoptiek en NGO's te bespreken. Je hebt elk een eigen rol, maar je kan elkaar ook met informatie ondersteunen en elkaars inzet versterken.

Bij het overwegen of afreizen naar Genève de moeite waard zou zijn, speelde de vraag wie we er zouden kunnen ontmoeten. Zo hoopten we Violeta Neubauer, CEDAW rapporteur voor Nederland tijdens de komende sessie, tegen het lijf te lopen en al even te kunnen briefen over bevindingen in de schaduwrapportage. Ze was er en we hebben haar meteen aangesproken.

Afgelopen maandag hebben we haar de inhoudsopgave en lijst van aanbevelingen in de handen gedrukt en gevraagd of ze tijd had voor een gesprek. Dinsdagmiddag was het zover. Ze had de kopjes al gesneld en we kregen uitgebreid gelegenheid om over bevindingen van de NGO's in de schaduwrapportage uit te wijden. Ook vertelde ze over de meest recente ontwikkelingen binnen het CEDAW Comité.

We zijn tevreden. Het is een aardige en toegankelijke vrouw, die zich graag door NGO's laat informeren. Ze heeft ons haar adres gegeven en op basis van de schaduwrapportage die we haar spoedig toesturen, zullen we gelegenheid hebben om haar eventuele vragen alvast te beantwoorden. Dat zal zeker van pas komen tijdens de 45e CEDAW sessie in Genève eind januari.

Linda Mans

Enhancing Women’s Political Participation

2009-11-02T07:05:00.000-08:00

De UNDP organiseerde een side-event over politieke participatie van vrouwen tijdens de lunch. Accent lag vooral op de situatie in Oost Europa en de Commonwealth of Independent States, omdat de UNDP daar een groot project over dit onderwerp draait.
Vooral de presentatie van Sonia Lokar was aardig. Het zou enige aanknopingspunten kunnen bieden voor de activiteiten van Vrouwenbelangen en de vrouwen in de politieke partijen.
Lokar vertelde hoe het samenwerken in een regionaal netwerk de activiteiten in de verschillende landen stimuleerde.
Omdat de batterij van mijn MacBook bijna op is volsta ik voorlopig met een link naar de website van de UNDP waar de presentaties op gezet zijn.

Leontine Bijleveld

Opening Beijing + 15 Regional Review Meeting

2009-11-02T02:06:00.000-08:00

De openingstoespraak van de Executive Secretary of the Economic Commission from Europe, de heer Jan Kubis, is erg plichtmatig - hij had niet eens in de gaten dat hij de eerste alinea twee maal voorlas. Daardoor hebben we gelegenheid even een snelle update op het blog te zetten.

Linda en ik zijn hier in Genève om te kijken of we al wat lobbywerk kunnen doen voor de schaduwrapportage VN Vrouwenverdrag. Dat lijkt goed te lukken. We hebben al contact gelegd met Violeta Neubauer. Zij zit in het CEDAW-Comité en is de rapporteur voor Nederland. Op de regionale voorbereidende bijeenkomst voor Beijng +15 hier in Genève vertegenwoordigt ze Slovenië. We hebben afgesproken om dezer dagen een langer gesprek te hebben. De samenvatting en de lijst van aanbevelingen uit de Schaduwrapportage aan het CEDAW-Comité hebben we haar al meegegeven.

Carlien Scheele vertegenwoordigt hier de Nederlandse regering. We ontmoetten haar toen ze op weg was naar de EU-coördinatie bijeenkomst. Later schoof ze bij ons aan in de cafetaria, waar we de laatste emails nog even lazen. Zo konden we haar mededelen dat met de ondertekening van de Schaduwrapportage door St. Ondersteboven de stand op 42 staat. Carlien was gepast onder de indruk.

Ook hebben we Sonja Lokar al ontmoet. Die zit straks, tijdens de lunch, in het panel van een door UNDP georganiseerd side-event ‘Enhancing Women’s Political Participation.’. Zij heeft de CEDAW-Schaduwrapportage in Slovenië gecoördineerd. Ook met haar gaan we later nog praten om ervaringen uit te wisselen.

Nu spreekt Caroline Hannan, Director van de Division of Advancement of Women. Dat is interessanter. Wordt vervolgd.

Leontine Bijleveld

Onderschrijven Schaduwrapportage: oproep aan NGO's

2009-10-16T01:53:00.000-07:00

De Schaduwrapportage VN-Vrouwenverdrag als reactie op de vijfde regeringsrapportage is klaar. Op een check na door een gekwalificeerde ‘native English’ eindredactie. We zijn blij met alle input van betrokken NGO's en/of individuele deskundigen via expert meetings, per mail of telefoon.

Op 15 oktober heeft het Netwerk VN-Vrouwenverdrag haar achterban per (elektronische) brief uitgenodigd de schaduwrapportage te onderschrijven, met daarbij de voorlopige versie van de Schaduwrapportage. We hopen op veel positieve reacties, die - net als bij de vorige rapportage - een breed draagvlak tonen vanuit 'civil society'.

Mocht u als NGO geen uitnodiging voor ondertekening hebben ontvangen, maar wel het doel van de Schaduwrapportage onderschrijven? Stuur een mailtje naar Loeky Droesen, secretariaat Netwerk VN-Vrouwenverdrag: l.droesen@aimforhumanrights.org

Linda Mans

23 juni constructieve dialoog tussen NGO's en DE

2009-06-12T08:54:00.000-07:00

Het Netwerk VN-vrouwenverdrag is zeer verheugd dat de Directie Emancipatie (DE) heeft ingestemd met het voorstel van het Netwerk gezamenlijk een bijeenkomst te organiseren over de List of Issues & Questions. Het CEDAW-Comité had nadere vragen gesteld aan de de Nederlandse regering. We berichtten daarover op 27 maart. De antwoorden moeten uiterlijk half september naar Genève worden gestuurd.
DE zal de daarbij betrokken ambtenaren van alle departmenten uitnodigen en het Netwerk zal de uitnodiging verspreiden onder zoveel mogelijk vrouwenorganisaties, NGO's en andere geïnteresseerden. Ook de Commissie Gelijke Behandeling zal worden uitgenodigd.
Vanwege de vakantie-periode is gekozen voor 23 juni 15 - 17 uur (Op het Ministerie van OC&W in Den Haag. Dat is kort dag, maar hopelijk staat het geanimeerde deelname niet in de weg.

Met een dergelijke aanpak hoopt het Netwerk VN-Vrouwenverdrag dat het beeld als zou de verhouding tussen Netwerk en de emancipatie ambtenaren zuur zijn weg te nemen. Verschillende kamerleden spraken daar hun zorgen over uit in het overleg met Minister Plasterk.
Verschil van mening hoeft waardering voor elkaars inzet niet in de weg te staan. Onderkenning van elkaars verschillende verantwoordelijkheden en van de noodzaak elkaars taal te leren verstaan kan ghelpen.
Zie ook de Opinie die Margreet de Boer, met Marjan Wijers pen- en woordvoerder over de vorige schaduwrapportage VN-vrouwenverdrag in het Tijdschrift voor Genderstudies.

Leontine Bijleveld

VN-vrouwenverdrag Schaduwrapportage en Kunst

2009-04-07T04:16:00.000-07:00

Het Netwerk VN-vrouwenverdrag werd recent benaderd met een zeer interessante vraag. Zou een kunstenaar, Sanja Ivenkovic gebruik mogen maken van onze vorige schaduwrapportage, “Taking Women’s rights seriously?” voor het maken van een installatie. Toen het Netwerk VN-vrouwenverdrag werkte aan de samenstelling van het schaduwrapport hadden we niet kunnen voorzien dat het op deze manier zou kunnen worden gebruikt, maar we gaven natuurlijk toestemming. Op 18 april aanstaande opent tentoonstelling, genaamd Urgent Matters, in zowel het van Abbe Museum in Eindhoven en BAK, basis voor actuele kunst, in Utrecht. We ontvingen de onderstaande beschrijving over het gebruikt van ons rapport.

“Het rapport wordt als een installatie van rode papieren proppen getoond op beide locaties - het werk vormt eigenlijk de rode draad door beide tentoonstellingen. Bij het Van Abbemuseum zal de voorpagina op twee verschillende locaties te zien zijn (met alle informatie over het rapport en jullie organisatie) en bij BAK een keer. We zijn er nu mee bezig en het gaat er echt super uit zien! Nogmaals bedankt voor jullie hulp!”

Voor meer informatie verwijzen we naar de websites van
Van Abbe Museum; en BAK.

Loeky Droesen, (aim for human rights voert het secretariaat van het Netwerk VN-vrouwenverdag)

CEDAW-Comité stelt nadere vragen aan Nederland

2009-03-27T10:33:00.000-07:00

De werkgroep van het CEDAW-Comité die in de pre-session in Genève tijdens de 45e CEDAW-vergadering de 5e regeringsrapportage besprak heeft haar huiswerk goed gedaan. De half maart gepubliceerde List of issues and questions bevat 30 punten waarop het Comité graag nadere informatie zou ontvangen.
Niet alleen is de regeringsrapportage zelf goed bestudeerd, net als de NGO’s notes, maar ook is nagegaan wat andere VN-comité’s en speciale rapporteurs over diverse onderwerpen hebben aanbevolen.

Een deel van de vragen lijken rechtstreeks ontleend aan de onderwerpen die de NGO’s naar voren hebben gebracht. Bijvoorbeeld over de doorwerking van het VN-vrouwenverdrag in de Nederlandse rechtsorde (punt 4) en over de hoge inkomenseisen die gehanteerd worden bij gezinshereniging (punt 26). Dat laatste had ook de aandacht van het Mensenrechtencomité getrokken, die in oktober 2008 een List of issues aangaande de bespreking van de vierde Nederlandse rapportage aangaande het Internationale Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke Rechten had gepubliceerd:(punt 19). We zullen de nadere informatie uit de NGO’s notes meegeven aan het NJCM dat ten behoeve van de bespreking van het BuPo-rapport nog een aanvullende schaduwrapportage zal maken. Het Netwerk had in de zomer van 2008 ook bijgedragen aan het BuPo-schaduwrapport.

Andere punten vloeien voort uit de Concluding Comments van het CEDAW-Comité over de 4e regeringsrapportage. Bijvoorbeeld de herinvoering van de zwangerschapsuitkering van zelfstandig werkende vrouwen (19). Het Comité wil weten of een compensatie is overwogen voor de vrouwen die zwanger waren tussen intrekken van de ene regeling en invoeren van de andere.

Een paar keer wordt gevraagd wat de regering heeft gedaan met de aanbevelingen van de Speciale Rapporteur over Geweld tegen Vrouwen. Bijvoorbeeld wat betreft de stereotype dichotomie tussen geëmancipeerde autochtone Nederlandse vrouwen en onderdrukte migranten vrouwen (9) en de gegenderde aard van eergerelateerd geweld (14).
De zorg van het VN-Comité tegen martelingen over de negatieve effecten van de nieuwe Vreemdelingenwet komt zowel in de BuPo-lijst (6) als in die van CEDAW voor (22). CEDAW koppelt het echter ook nog aan de zorg van de Speciale Rapporteur: de versnelde procedure maakt het extra moeilijk voor vrouwen met traumatische ervaringen, zoals verkrachting. Dit zullen we ook nog meegeven ten behoeve van de aanvullende schaduwrapportage BuPo.

We hebben het ook al naar voren gebracht in de consultatie met civil society die het Ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag organiseerde voorafgaande aan de beantwoording van de List of issues. Wellicht kunnen we dit als good practice meenemen naar de Directie Emancipatie van het Ministerie van OC&W. Overleg met de NGO’s vóór de antwoorden naar Genève worden gestuurd. Dat zal het CEDAW-Comité zeker waarderen, want dat vraagt ook al naar de betrokkenheid van de NGO’s bij het tot stand komen van de 5e regeringsrapportage (2).

Leontine Bijleveld

PS: punt om in te gaten te houden is dat het CEDAW-Comité naar andere pagina's in de regeringsrapportage verwijst. Het op de VN-site gepubliceerde stuk is ongeveer twee maal zo veel pagina's (de inhoudsopgave waar het mee begint klopt dan ook niet)

VN-Vrouwenverdrag - De positie van lesbische, biseksuele en transgender vrouwen

2009-03-18T13:10:00.000-07:00

De aftrap is genomen. Op 5 maart hebben we, Leontine Bijleveld en Linda Mans (niet op de foto), als kersvers aangestelde coördinatoren/auteurs deelgenomen aan de vergadering van het Netwerk VN-Vrouwenverdrag. Aan ons de taak om vanuit het Netwerk commentaren van NGO’s op de regeringsrapportage en overige kanttekeningen bij de implementatie van het VN-Vrouwenverdrag in Nederland bundelen. Na de vergadering hebben de vorige coördinatoren/auteurs, Margreet de Boer en Marjan Wijers, ons een eerste briefing gegeven over de 'ins and outs' van deze taak.

Een manier om informatie voor de schaduwrapportage van het VN-Vrouwenverdrag te verzamelen is het organiseren van expertbijeenkomsten. Op deze manier kunnen we thema’s verder uitdiepen en samen zoeken naar aanknopingspunten in het verdrag.

COC Nederland heeft een geweldig voorbeeld gegeven. Op maandag 16 maart zorgden Björn van Roozendaal en Renate Hartkamp ervoor dat vertegenwoordigers van organisaties als Movisie, Femfusion, Rutgers Nisso Groep, Stichting Ondersteboven en het Sociaal Cultureel Planbureau bij elkaar kwamen. Geen van de deelnemers had ervaring met het VN-Vrouwenverdrag, dus een uitleg van Leontine over de geschiedenis van het verdrag en implicaties ervan was erg welkom.

Tijdens een eerste brainstorm hebben we een inventarisatie gemaakt van mensenrechten issues die in Nederland door lesbische, biseksuele en transgender vrouwen worden ervaren. Deze inventarisatie vormt basis voor input die COC Nederland wil geven aan de schaduwrapportage die door Nederlandse NGO’s ingediend zal worden. Uniek, want nog niet eerder zijn deze issues aan de orde gekomen in Nederlandse regeringsrapportages en schaduwrapportages.

Het was eerst zoeken naar een insteek, maar uiteindelijk passeerden heel wat thema’s de revue. Een paar voorbeelden:
- de sfeer en omstandigheden op scholen, in hoeverre is het veilig om voor je seksuele oriëntatie uit te komen, als leerling of als leerkracht;
- de Nederlandse wetgeving maakt het pas mogelijk om van geslacht te mogen veranderen nadat sterilisatie heeft plaatsgevonden;
- juridische ouderschap van de lesbische meemoeder;
- positieve verandering in overheidsbeleid: de overheid geeft kleine(re) financiële injecties om LBT gemeenschappen van binnenuit te stimuleren.

Nu is het puzzelen om deze en andere onderwerpen die werden genoemd te koppelen aan het VN-Vrouwenverdrag. Een andere uitdaging is de grote culturele kloof binnen het CEDAW. Sommige leden willen discriminatie op grond van seksuele oriëntatie niet noemen in de CEDAW-rapporten, terwijl andere dat wel willen. Meer informatie hierover kun je lezen in het maartnummer van OPZIJ (bijdrage van Ruth Hopkins).

(Foto's: Louise Verbree - uit de reeks Facing Lesbian Lives)

Ontmoetingen in de lobby

2009-02-09T07:32:00.000-08:00

Toen de sessie met de Comité-leden was afgelopen (we hebben ruim een uur met ze gesproken) hadden we eindelijk tijd voor koffie. Daar was het voor die tijd niet van gekomen (wachten op pasjes, zoektocht over het terrein en door de VN-gebouwen). Dus op naar de Serpent-bar, een lobby-achtige ruimte met een magnifiek uitzicht over het meer van Geneve en de achterliggende besneeuwde bergen, naast de grote zaal waar de UPR-sessies plaatsvinden. (UPR = Universal Periodic Review, waarbij de overall-mensenrechtensituatie in een land wordt doorgenomen; zie website)

In de lobby troffen we een aantal collega's van Maria (Justitia et Pax) aan, die drie mensen van minderheidsgroepen in Nigeria ondersteunden bij hun lobby om de positie van de oorspronkelijke bevolking van de Niger-delta onder de aandacht te brengen bij de bespreking van Nigeria, die 's middags zou plaatsvinden.
Bijkletsen, ervaringen uitwisselen.

Nadat we ons eerste blog hadden geschreven, en Maria vooralsnog tevergeefs had geprobeerd contact te krijgen met iemand van de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland in Geneve (zij was geïnteresseerd in onze ervaring bij het Comité) diende onze tweede ontmoeting zich aan, in de persoon van Cees Flinterman, het Nederlandse lid van het CEDAW-Comité. Hij maakt geen deel uit van de werkgroep die de voorbereidende sessie houdt met betrekking tot Nederland (en de andere landen die in januari 2010 worden behandeld), maar was in Geneve voor de werkgroep die de individuele klachten die bij het CEDAW-Comité worden ingediend behandelt. En hij verzuchtte dat er wel wat meer klachten mogen komen; het loopt nog niet storm. Bij deze dus de oproep aan vrouwen / groepen die te maken krijgen met discriminatie en geen gehoor vinden bij de nationale rechter: denk eens aan het Vrouwenverdrag!
Verder gaf Cees Flinterman aan dat steeds meer NGOs tijdens de CEDAW-sessies een lunch of een andere side-event organiseren voor het Comité en andere belangstellenden, om zo wat dieper op een aantal thema's te kunnen ingaan (buiten de paar minuten spreektijd tijdens de officiële sessie en de lobby-gesprekken met indiciduele Comité-leden). In Geneve is hiervoor ook volop de gelegenheid, en hij adviseerde ons dan ook om zeker iets te organiseren als de mogelijkheid zich voordoet, volgend jaar.
Ook sprak hij de hoop uit dat er vanuit Nederland veel mensen van NGO-kant aanwezig zouden zijn volgend jaar. Nu het zo dicht bij is, moet dat kunnen toch? (er gaan heel goedkope vluchten naar Geneve; misschien is er wel een in 1 dag op en neer excursie te organiseren???)

Na het gesprek met Cees Flinterman hadden we nog even tijd om onze aantekeningen van het gesprek met het Comité naast elkaar te leggen en de punten voor een inhoudelijk verslag aan het Netwerk VN-Vrouwenverdrag te bespreken. En de medewerkster van de PV te bellen (en te pakken te krijgen): zij zou proberen in de loop van de middag ons even op te zoeken in de bar. Maar voor het zover was, was het tijd voor Maria om haar vliegtuig te gaan halen. Margreet vloog wat later, zodat zij het tweede blog kon typen (nog steeds met dat geweldige uitzicht), en mogelijk de medewerkster van de PV kon spreken.

Die inderdaad even langskwam. Aan haar verslag gedaan van de sessie met het Comité (globaal de inhoud van de twee vorige blogs). En daarbij nog eens aangegeven dat het van groot belang is dat de Nederlandse regering aan het Comité duidelijk maakt hoe de verhoudingen tussen Nederland en Aruba/ de Antillen precies liggen. En ook aangegeven dat de Nederlandse regering wellicht toch iets zou kunnen betekenen in het faciliteren van rapportage en schaduwrapportage vanuit Aruba en de Antillen. Want hoewel de verhoudingen precair zijn: er moet toch iets zitten tussen kolonialistische bemoeizucht en het onverschillig allemaal maar laten gebeuren (of niet gebeuren)?

Margreet de Boer
10 februari 2009

De vragen van de Comitéleden

2009-02-09T06:28:00.000-08:00

Nadat we onze presentatie hadden gegeven, was het de beurt aan de aanwezige leden van het CEDAW-Comité om ons vragen te stellen.
De vragen die we kregen gingen over part-time werken; de positie van oudere vrouwen; de positie van slachtoffers (en met name minderjarige- )van mensenhandel; seksuele intimidatie op het werk; de brief van de regering aan het parlement over de status van CEDAW; de politieke/staatsrechtelijke verhouding tussen Nederand, Aruba en de Antillen; gezinshereniging; te aantal dodelijke slachtoffers van huiselijk geweld; de positie van vrouwen die in de huishouding werken. Ten aanzien van het CGB gingen de vragen vooral over de discriminatie van vrouwen wegens zwangerschap of moederschap, en de discriminatie van vrouwen met een hoofddoek.
De Comitéleden bleken vooral meer feitelijke informatie te willen hebben; er werd veel gevraagd om numbers.
We hebben de vragen zo goed als mogelijk beantwoord, waarbij we wel regelmatig het antwoord hebben gegeven dat we de onderwerpen juist genoemd hebben omdat de betreffende informatie ontbreekt; en het ons inziens aan de regering is om deze te leveren. Wel hebben we aangegeven dat we ook als NGO's op de door het Comité genoemde onderwerpen informatie zullen gaan verzamelen. En dan niet zozeer de statistieken en aantallen, maar de concrete problemen waar vrouwen in de praktijk tegenaan lopen, en de activiteiten de NGOs ondernemen om deze zaken aan de orde te stellen, en om vrouwen te ondersteunen. Want hierin bleek het Comité ook erg geïnteresseerd. Zowel ten aanzien van de gezinshereniging als ten aanzien van de positie van huishoudelijke hulpen vroegen ze expliciet naar NGOs die actief zijn om de betreffende vrouwen te ondersteunen. We hebben ze hierover globaal iets verteld, en beloofd dat we hier in de schaduwrapportage expliciet aandacht aan zullen besteden.
Tot slot hebben we geprobeerd de Comité-leden wat meer achtergrondinformatie te geven over de Nederlandse situatie.
Bijvoorbeeld over full-time en parttimme werken. Dat wat de NGOs betreft het vooral moet gaan om economische zelfstandigheid van vrouwen (ook ten opzichte van hun partner), en om een eerlijke verdeling van arbeid en zorg. Maar dat dat niet noodzakelijkerwijs hoeft te betekenen dat vrouwen full-time moeten werken. Een situatie waarin beide partners 4 dagen per week werken is vanuit deze optiek ook heel wel mogelijk.
Bijvoorbeeld over huishoudelijke arbeid. Dat huishoudelijk hulpen in Nederland over het algemeen niet bij hun werkgever in huis wonen, maar bij meerdere huishoudens werken, en vaak zwart. Dat het zwart werken voor een aantal vrouwen de enige optie is, bijvoorbeeld omdat ze illegaal in Nederland zijn. Dat er daarnaast ook Nederlandse vrouwen die als huishoudelijk hulp werken niet altijd 'wit' willen gaan werken, omdat het om extra (gezins)inkomen gaat en ze zwart meer verdienen. Maar dat ook (en misschien wel vooral) de vrouwen die wit en legaal werken als hulp in de huishouding (ook: oppas, thuiszorg) of als au pair er tegenaan lopen dat ze niet de volledige rechtsbescherming genieten die andere werknemers wel hebben.

We hebben het idee dat we de Comitéleden informatie én vragen hebben aangeleverd waar ze wat mee kunnen in hun verdere voorbereiding. Of dat daadwerkelijk het geval is, zullen we zien wanneer het Comité na deze week komt met de list of issues en questions aan de Nederlandse regering.

Maria Lourijsen en Margreet de Boer
9 februari 2009

De voorbereidende sessie - verslag uit geneve

2009-02-09T04:08:00.001-08:00

Na een korte voorbespreking gisteravond, respectievelijk in een uitgestorven Libanees restaurant waar ze halverwege ons diner de lichten maar alvast uitdeden en de lobby van het hotel, was het vandaag zover: de voorbereidende sessie van het CEDAW-Comité. Een ochtendwandeling door de frisse Zwitserse lucht bracht ons naar het VN-gebouw. Eerst in de rij voor de pasjes; een half uur buiten, en nog een half uur binnen. Vervolgens met onze pasjes (die overigens als expiring-date 6 februari vermelden; we kunnen dus ieder moment het gebouw uitgezet worden) op zoek naar de juiste zaal. Dat viel nog niet mee.
Maar uiteindelijk vonden we zaal XVI: een oude, hele grote vergaderzaal, met daarin op het podium en op de eerste rij een achttal vrouwen: een aantal Comité-leden en het secretariaat. Wij mochten aan de zijkant plaatsnemen, en daarvandaan onze presentaties geven. We waren er allebei als vertegenwoordigers van het Netwerk VN-Vrouwenverdrag. Maria had daarbovenop van de Commissie Gelijke Behandeling het verzoek gekregen om hun rapport te presenteren. We hadden daarom afgesproken dat Margreet de eerste presentatie van de NGO-notes voor haar rekening zou nemen, waarna we samen eventuele vragen zouden kunnen beantwoorden. Op zich werkte deze taakverdeling wel, maar het had wel tot gevolg dat Maria meer als CGB-vertegenwoordiger werd gezien, en Margreet toch vooral de rol van NGO-vertegenwoordiger speelde.
We kregen ruim de tijd om onze presentaties te houden. Eerst Maria voor de CGB, daarna Margreet voor het Netwerk.
We hadden van te voren bedacht dat we in onze presentatie niet de NGO-notes zouden gaan herhalen; we gingen er vanuit dat de Comité-leden deze gelezen hadden, wat ook zo bleek te zijn. We hebben daarom in de presentatie vooral uitgelegd wat het Netwerk is (veel organisaties); dat we begonnen zijn met het proces van de schaduw-rapportage, waarvoor we net als de vorige keer weer informatie van een groot aantal NGO’s en experts willen opnemen; dat er nu dus nog geen schaduwrapportage ligt; dat de NGO-notes geen volledig beeld geven van ons commentaar op de regeringsrapportage; maar dat we hierin specifiek een aantal onderwerpen willen benoemen waarop de regeringsrapportage geen of slechts weinig informatie geeft, terwijl het onderwerpen zijn die voor de positie van vrouwen wel van belang zijn. Ook hebben we iets gezegd over de positie van de Nederlandse Antillen. Dat wij als NGO’s wel contact hebben met een aantal vrouwen op de Antillen, en dat daar wel de wens leeft om een schaduwrapportage te maken, maar dat de middelen zeer beperkt zijn. Er is nauwelijks een vrouwenorganisatie, en al helemaal geen budget. We hebben daarbij aangegeven dat verhoudingen tussen Nederland en de Antillen niet zo zijn dat de Nederlandse regering opdrachten kan geven om een bepaald beleid te voeren, of om een rapportage te maken, maar dat er wellicht wel mogelijkheden zij om een en ander (financieel) te faciliteren; zowel wat betreft de overheidsrapportage, als wat betreft de NGO-schaduwrapportage. Wellicht dat het Comité daarnaar zou kunnen informeren bij de regering? Verder hebben we kort de punten zoals genoemd in de NGO-notes langsgelopen. Waarna de Comité-leden vragen aan ons mochten stelden. Een gelegenheid waarvan ze graag gebruik maakten; daarover meer in het volgende blogje; nu eerst lunch.

Maria Lourijsen / Margreet de Boer
9 februari 2009

Weblog Netwerk VN-Vrouwenverdrag

2009-02-05T11:24:00.000-08:00

Het schaduwproces is alweer even geleden begonnen, maar heeft vanaf nu een eigen weblog.
Hier geen uitleg over het VN-Vrouwenverdrag, het Netwerk-VN-Vrouwenverdrag of de regeringsrapportage. Die informatie vind je o.a. op www.vrouwenverdrag.nl en op de website van Aim for human rights.
Dit weblog is bedoeld voor persoonlijke bijdragen van verschillende mensen die meewerken aan de schaduwraportage die het Netwerk VN-Vrouwenverdrag maakt bij de vijfde regeringsrapportage. Impressies van bijeenkomsten, overpeinzingen en verzuchtingen bij het verzamelen van materiaal en het schrijven van input, maar ook, en misschien wel vooral, berichten van de afgevaardigden van het Netwerk bij de sessies van het CEDAW-Comité.

Het CEDAW-Comité (of Vrouwenverdrag-Comité) zal in januari 2010 de vijfde regeringsrapportage van Nederland gaan behandelen. Ter voorbereiding daarvan zal het Comité binnenkort een lijst met vragen en onderwerpen voorleggen aan de Nederlandse regering. Dat doet het Comité naar aanleiding van de voorbereidende sessie, die komende week in Geneve plaatsvindt. Komende zondag reis ik samen met Maria Lourijsen namens het Netwerk naar Geneve, om daar maandag de punten die wij belangrijk vinden om aan de regering te vragen/ voor te leggen onder de aandacht van het Comité te brengen. Deze punten zijn inmiddels schriftelijk aangeleverd, maar de ervaring vier jaar geleden leert dat het zeer zinvol is om een en ander ook in een persoonlijk gesprek toe te lichten. Dat gaan we maandag doen. En we zullen dit weblog gebruiken om verslag te doen.

We verwachten dat vooral degenen die actief zijn in de kerngroep van het Netwerk Schrijf een reactie, of stuur uw teksten en/of foto's per mail naar schaduwrapportage.CEDAW@blogspot.com. Wel graag ondertekenen met je naam.

Margreet de Boer, 5 februari 2009