Gendermainstreaming in de internationale mensenrechtenverdragen

Uitwisselingen tussen 'mainstream' mensenrechtenactiviteiten en vrouwenorganisaties zijn belangrijk om vrouwenrechten beter op de kaart te krijgen. Vrouwenorganisaties kunnen inhoudelijke expertise leveren bij het opstellen van schaduwrapportages en eigen standpunten onderbouwen en versterken vanuit een mensenrechtenperspectief. Een gebrek aan kennis (over en weer) en financiële middelen belemmeren deze uitwisselingen. Het Netwerk VN-Vrouwenverdrag probeert zoveel mogelijk een sleutelrol te spelen om deze uitwisselingen (verder) te stimuleren.

Deze droge opsomming bleek uit de levendige discussie tijdens een expert meeting die het Netwerk VN-Vrouwenverdrag afgelopen vrijdag 13 november heeft georganiseerd. Onderwerp: het 'mainstreamen' van vrouwenrechten in de internationale mensenrechtenverdragen, overheidsrapportages, de schaduwrapportages en in de verschillende toezichthoudende Comités. Aanleiding was de promotie van Fleur van Leeuwen, die haar thesis heeft geschreven over "Women's Rights are Human Rights: The practice of the United Nations Human Rights Committee and the Committee on Economic, Social and Cultural Rights" (vanaf december te koop). Aanwezig waren vertegenwoordigers van vrouwenorganisaties, academici en beleidsmedewerkers van zowel overheid als NGO's.

Fleur gaf als 'opwarmer' voor haar verdediging 's middags een heldere uiteenzetting over of en op welke manier in Bupo en Esocul aandacht is voor vrouwenrechten. Haar toetsstenen bij het lezen van overheidsrapportages, 'concluding observations' en andere documenten:
1 Is er aandacht voor schendingen van vrouwenrechten?
2 Vloeien er 'gendersensitieve' verdragsverplichtingen voort uit de aanbevelingen van de Comités?
3 Wordt er een verband gelegd tussen schendingen van vrouwenrechten en discriminatie van vrouwen?
4 Is er sprake van een integrale aanpak van vrouwenrechten binnen de relevante inhoudelijke verdragsbepalingen?
Concluderend stelt Fleur dat van 1, 2 en 4 wel, maar van 3 geen sprake is. Aanbeveling voor de betreffende Comités is dan ook deze link tussen schendingen van vrouwenrechten en discriminatie van vrouwen aan te brengen. Ook volgt een oproep aan NGO's om vooral hun expertise in te brengen via schaduwrapportages van CEDAW, Bupo en Esocul.

Margreet de Boer kon daar inhoudelijk op inspringen met uitleg over de betekenis van schaduwrapportages, namelijk het op de kaart zetten van vrouwenrechten en het uitlokken van inhoudelijk commentaar van de verdragscomités in de vorm van 'concluding observations'.

Vanuit de afdeling Mensenrechten, Goed Bestuur en Humanitaire Hulp van het Ministerie van Buitenlandse Zaken vertelde vervolgens Christien Aben vooral over de internationale rol van Nederland in mensenrechtenverdragen.

Als aftrap voor de discussie vroeg Ineke Boerefijn zich af of het uiteindelijke doel is, het VN-Vrouwenverdrag overbodig maken als in de algemene mensenrechtenverdragen genoeg aandacht is voor vrouwenrechten. Dagvoorzitter Cees Flinterman antwoordde dat het nooit de bedoeling is CEDAW op te heffen, maar dat vrouwenrechten ook in de algemene mensenrechtenverdragen moeten worden opgenomen. Met andere woorden, een tweesporenbeleid.

Het Netwerk VN-Vrouwenverdrag is blij dat vanuit veel en zeer diverse organisaties vertegenwoordigers aanwezig waren, variërend van COC Nederland en Transgender Netwerk Nederland tot UnieKBO en NBvP "Vrouwen van Nu". Dat aandacht voor de diversiteit van vrouwen belangrijk is, blijkt alleen daar al uit. Aanstaande dinsdag 24 november wordt de nieuwste schaduwrapportage gepresenteerd, met daarin ‘munitie’ voor NGO’s en algemene mensenrechtenverdragen...

Linda Mans

Foto-impressie Genève UNECE/Beijing+15 2-4 november 2009

Investering in de nabije toekomst

Voor we ons uiteindelijk hebben opgegeven voor het Beijing+15 programma van het UNECE in Genève, hebben we ons afgevraagd of het een zinvolle investering zou zijn. Zouden er mensen aanwezig zijn om alvast aan te schieten over bevindingen uit de schaduwrapportage?

Ja, het bleek nuttig en leerzaam en het eventueel kunnen lobbyen in de wandelgangen was daadwerkelijk het geval. Zoals Leontine al schreef, hebben we zowel gesproken met de Nederlandse regeringsdelegatie (DCE), als met een lid van het CEDAW Comité.

Carlien Scheele en Charles de Vries van DCE nodigden ons uit voor een diner maandagavond. Het werkt verhelderend om onderwerpen vanuit overheidsoptiek en NGO's te bespreken. Je hebt elk een eigen rol, maar je kan elkaar ook met informatie ondersteunen en elkaars inzet versterken.

Bij het overwegen of afreizen naar Genève de moeite waard zou zijn, speelde de vraag wie we er zouden kunnen ontmoeten. Zo hoopten we Violeta Neubauer, CEDAW rapporteur voor Nederland tijdens de komende sessie, tegen het lijf te lopen en al even te kunnen briefen over bevindingen in de schaduwrapportage. Ze was er en we hebben haar meteen aangesproken.

Afgelopen maandag hebben we haar de inhoudsopgave en lijst van aanbevelingen in de handen gedrukt en gevraagd of ze tijd had voor een gesprek. Dinsdagmiddag was het zover. Ze had de kopjes al gesneld en we kregen uitgebreid gelegenheid om over bevindingen van de NGO's in de schaduwrapportage uit te wijden. Ook vertelde ze over de meest recente ontwikkelingen binnen het CEDAW Comité.

We zijn tevreden. Het is een aardige en toegankelijke vrouw, die zich graag door NGO's laat informeren. Ze heeft ons haar adres gegeven en op basis van de schaduwrapportage die we haar spoedig toesturen, zullen we gelegenheid hebben om haar eventuele vragen alvast te beantwoorden. Dat zal zeker van pas komen tijdens de 45e CEDAW sessie in Genève eind januari.

Linda Mans

Enhancing Women’s Political Participation

De UNDP organiseerde een side-event over politieke participatie van vrouwen tijdens de lunch. Accent lag vooral op de situatie in Oost Europa en de Commonwealth of Independent States, omdat de UNDP daar een groot project over dit onderwerp draait.
Vooral de presentatie van Sonia Lokar was aardig. Het zou enige aanknopingspunten kunnen bieden voor de activiteiten van Vrouwenbelangen en de vrouwen in de politieke partijen.
Lokar vertelde hoe het samenwerken in een regionaal netwerk de activiteiten in de verschillende landen stimuleerde.
Omdat de batterij van mijn MacBook bijna op is volsta ik voorlopig met een link naar de website van de UNDP waar de presentaties op gezet zijn.

Leontine Bijleveld

Opening Beijing + 15 Regional Review Meeting

De openingstoespraak van de Executive Secretary of the Economic Commission from Europe, de heer Jan Kubis, is erg plichtmatig - hij had niet eens in de gaten dat hij de eerste alinea twee maal voorlas. Daardoor hebben we gelegenheid even een snelle update op het blog te zetten.

Linda en ik zijn hier in Genève om te kijken of we al wat lobbywerk kunnen doen voor de schaduwrapportage VN Vrouwenverdrag. Dat lijkt goed te lukken. We hebben al contact gelegd met Violeta Neubauer. Zij zit in het CEDAW-Comité en is de rapporteur voor Nederland. Op de regionale voorbereidende bijeenkomst voor Beijng +15 hier in Genève vertegenwoordigt ze Slovenië. We hebben afgesproken om dezer dagen een langer gesprek te hebben. De samenvatting en de lijst van aanbevelingen uit de Schaduwrapportage aan het CEDAW-Comité hebben we haar al meegegeven.

Carlien Scheele vertegenwoordigt hier de Nederlandse regering. We ontmoetten haar toen ze op weg was naar de EU-coördinatie bijeenkomst. Later schoof ze bij ons aan in de cafetaria, waar we de laatste emails nog even lazen. Zo konden we haar mededelen dat met de ondertekening van de Schaduwrapportage door St. Ondersteboven de stand op 42 staat. Carlien was gepast onder de indruk.

Ook hebben we Sonja Lokar al ontmoet. Die zit straks, tijdens de lunch, in het panel van een door UNDP georganiseerd side-event ‘Enhancing Women’s Political Participation.’. Zij heeft de CEDAW-Schaduwrapportage in Slovenië gecoördineerd. Ook met haar gaan we later nog praten om ervaringen uit te wisselen.

Nu spreekt Caroline Hannan, Director van de Division of Advancement of Women. Dat is interessanter. Wordt vervolgd.

Leontine Bijleveld

Onderschrijven Schaduwrapportage: oproep aan NGO's

De Schaduwrapportage VN-Vrouwenverdrag als reactie op de vijfde regeringsrapportage is klaar. Op een check na door een gekwalificeerde ‘native English’ eindredactie. We zijn blij met alle input van betrokken NGO's en/of individuele deskundigen via expert meetings, per mail of telefoon.

Op 15 oktober heeft het Netwerk VN-Vrouwenverdrag haar achterban per (elektronische) brief uitgenodigd de schaduwrapportage te onderschrijven, met daarbij de voorlopige versie van de Schaduwrapportage. We hopen op veel positieve reacties, die - net als bij de vorige rapportage - een breed draagvlak tonen vanuit 'civil society'.

Mocht u als NGO geen uitnodiging voor ondertekening hebben ontvangen, maar wel het doel van de Schaduwrapportage onderschrijven? Stuur een mailtje naar Loeky Droesen, secretariaat Netwerk VN-Vrouwenverdrag: l.droesen@aimforhumanrights.org

Linda Mans

23 juni constructieve dialoog tussen NGO's en DE

Het Netwerk VN-vrouwenverdrag is zeer verheugd dat de Directie Emancipatie (DE) heeft ingestemd met het voorstel van het Netwerk gezamenlijk een bijeenkomst te organiseren over de List of Issues & Questions. Het CEDAW-Comité had nadere vragen gesteld aan de de Nederlandse regering. We berichtten daarover op 27 maart. De antwoorden moeten uiterlijk half september naar Genève worden gestuurd.
DE zal de daarbij betrokken ambtenaren van alle departmenten uitnodigen en het Netwerk zal de uitnodiging verspreiden onder zoveel mogelijk vrouwenorganisaties, NGO's en andere geïnteresseerden. Ook de Commissie Gelijke Behandeling zal worden uitgenodigd.
Vanwege de vakantie-periode is gekozen voor 23 juni 15 - 17 uur (Op het Ministerie van OC&W in Den Haag. Dat is kort dag, maar hopelijk staat het geanimeerde deelname niet in de weg.

Met een dergelijke aanpak hoopt het Netwerk VN-Vrouwenverdrag dat het beeld als zou de verhouding tussen Netwerk en de emancipatie ambtenaren zuur zijn weg te nemen. Verschillende kamerleden spraken daar hun zorgen over uit in het overleg met Minister Plasterk.
Verschil van mening hoeft waardering voor elkaars inzet niet in de weg te staan. Onderkenning van elkaars verschillende verantwoordelijkheden en van de noodzaak elkaars taal te leren verstaan kan ghelpen.
Zie ook de Opinie die Margreet de Boer, met Marjan Wijers pen- en woordvoerder over de vorige schaduwrapportage VN-vrouwenverdrag in het Tijdschrift voor Genderstudies.

Leontine Bijleveld