vrijdag 27 maart 2009

CEDAW-Comité stelt nadere vragen aan Nederland

De werkgroep van het CEDAW-Comité die in de pre-session in Genève tijdens de 45e CEDAW-vergadering de 5e regeringsrapportage besprak heeft haar huiswerk goed gedaan. De half maart gepubliceerde List of issues and questions bevat 30 punten waarop het Comité graag nadere informatie zou ontvangen.
Niet alleen is de regeringsrapportage zelf goed bestudeerd, net als de NGO’s notes, maar ook is nagegaan wat andere VN-comité’s en speciale rapporteurs over diverse onderwerpen hebben aanbevolen.

Een deel van de vragen lijken rechtstreeks ontleend aan de onderwerpen die de NGO’s naar voren hebben gebracht. Bijvoorbeeld over de doorwerking van het VN-vrouwenverdrag in de Nederlandse rechtsorde (punt 4) en over de hoge inkomenseisen die gehanteerd worden bij gezinshereniging (punt 26). Dat laatste had ook de aandacht van het Mensenrechtencomité getrokken, die in oktober 2008 een List of issues aangaande de bespreking van de vierde Nederlandse rapportage aangaande het Internationale Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke Rechten had gepubliceerd:(punt 19). We zullen de nadere informatie uit de NGO’s notes meegeven aan het NJCM dat ten behoeve van de bespreking van het BuPo-rapport nog een aanvullende schaduwrapportage zal maken. Het Netwerk had in de zomer van 2008 ook bijgedragen aan het BuPo-schaduwrapport.

Andere punten vloeien voort uit de Concluding Comments van het CEDAW-Comité over de 4e regeringsrapportage. Bijvoorbeeld de herinvoering van de zwangerschapsuitkering van zelfstandig werkende vrouwen (19). Het Comité wil weten of een compensatie is overwogen voor de vrouwen die zwanger waren tussen intrekken van de ene regeling en invoeren van de andere.

Een paar keer wordt gevraagd wat de regering heeft gedaan met de aanbevelingen van de Speciale Rapporteur over Geweld tegen Vrouwen. Bijvoorbeeld wat betreft de stereotype dichotomie tussen geëmancipeerde autochtone Nederlandse vrouwen en onderdrukte migranten vrouwen (9) en de gegenderde aard van eergerelateerd geweld (14).
De zorg van het VN-Comité tegen martelingen over de negatieve effecten van de nieuwe Vreemdelingenwet komt zowel in de BuPo-lijst (6) als in die van CEDAW voor (22). CEDAW koppelt het echter ook nog aan de zorg van de Speciale Rapporteur: de versnelde procedure maakt het extra moeilijk voor vrouwen met traumatische ervaringen, zoals verkrachting. Dit zullen we ook nog meegeven ten behoeve van de aanvullende schaduwrapportage BuPo.

We hebben het ook al naar voren gebracht in de consultatie met civil society die het Ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag organiseerde voorafgaande aan de beantwoording van de List of issues. Wellicht kunnen we dit als good practice meenemen naar de Directie Emancipatie van het Ministerie van OC&W. Overleg met de NGO’s vóór de antwoorden naar Genève worden gestuurd. Dat zal het CEDAW-Comité zeker waarderen, want dat vraagt ook al naar de betrokkenheid van de NGO’s bij het tot stand komen van de 5e regeringsrapportage (2).

Leontine Bijleveld

PS: punt om in te gaten te houden is dat het CEDAW-Comité naar andere pagina's in de regeringsrapportage verwijst. Het op de VN-site gepubliceerde stuk is ongeveer twee maal zo veel pagina's (de inhoudsopgave waar het mee begint klopt dan ook niet)

woensdag 18 maart 2009

VN-Vrouwenverdrag - De positie van lesbische, biseksuele en transgender vrouwen

De aftrap is genomen. Op 5 maart hebben we, Leontine Bijleveld en Linda Mans (niet op de foto), als kersvers aangestelde coördinatoren/auteurs deelgenomen aan de vergadering van het Netwerk VN-Vrouwenverdrag. Aan ons de taak om vanuit het Netwerk commentaren van NGO’s op de regeringsrapportage en overige kanttekeningen bij de implementatie van het VN-Vrouwenverdrag in Nederland bundelen. Na de vergadering hebben de vorige coördinatoren/auteurs, Margreet de Boer en Marjan Wijers, ons een eerste briefing gegeven over de 'ins and outs' van deze taak.

Een manier om informatie voor de schaduwrapportage van het VN-Vrouwenverdrag te verzamelen is het organiseren van expertbijeenkomsten. Op deze manier kunnen we thema’s verder uitdiepen en samen zoeken naar aanknopingspunten in het verdrag.

COC Nederland heeft een geweldig voorbeeld gegeven. Op maandag 16 maart zorgden Björn van Roozendaal en Renate Hartkamp ervoor dat vertegenwoordigers van organisaties als Movisie, Femfusion, Rutgers Nisso Groep, Stichting Ondersteboven en het Sociaal Cultureel Planbureau bij elkaar kwamen. Geen van de deelnemers had ervaring met het VN-Vrouwenverdrag, dus een uitleg van Leontine over de geschiedenis van het verdrag en implicaties ervan was erg welkom.

Tijdens een eerste brainstorm hebben we een inventarisatie gemaakt van mensenrechten issues die in Nederland door lesbische, biseksuele en transgender vrouwen worden ervaren. Deze inventarisatie vormt basis voor input die COC Nederland wil geven aan de schaduwrapportage die door Nederlandse NGO’s ingediend zal worden. Uniek, want nog niet eerder zijn deze issues aan de orde gekomen in Nederlandse regeringsrapportages en schaduwrapportages.

Het was eerst zoeken naar een insteek, maar uiteindelijk passeerden heel wat thema’s de revue. Een paar voorbeelden:
- de sfeer en omstandigheden op scholen, in hoeverre is het veilig om voor je seksuele oriëntatie uit te komen, als leerling of als leerkracht;
- de Nederlandse wetgeving maakt het pas mogelijk om van geslacht te mogen veranderen nadat sterilisatie heeft plaatsgevonden;
- juridische ouderschap van de lesbische meemoeder;
- positieve verandering in overheidsbeleid: de overheid geeft kleine(re) financiële injecties om LBT gemeenschappen van binnenuit te stimuleren.

Nu is het puzzelen om deze en andere onderwerpen die werden genoemd te koppelen aan het VN-Vrouwenverdrag. Een andere uitdaging is de grote culturele kloof binnen het CEDAW. Sommige leden willen discriminatie op grond van seksuele oriëntatie niet noemen in de CEDAW-rapporten, terwijl andere dat wel willen. Meer informatie hierover kun je lezen in het maartnummer van OPZIJ (bijdrage van Ruth Hopkins).

(Foto's: Louise Verbree - uit de reeks Facing Lesbian Lives)

maandag 9 februari 2009

Ontmoetingen in de lobby

Toen de sessie met de Comité-leden was afgelopen (we hebben ruim een uur met ze gesproken) hadden we eindelijk tijd voor koffie. Daar was het voor die tijd niet van gekomen (wachten op pasjes, zoektocht over het terrein en door de VN-gebouwen). Dus op naar de Serpent-bar, een lobby-achtige ruimte met een magnifiek uitzicht over het meer van Geneve en de achterliggende besneeuwde bergen, naast de grote zaal waar de UPR-sessies plaatsvinden. (UPR = Universal Periodic Review, waarbij de overall-mensenrechtensituatie in een land wordt doorgenomen; zie website)

In de lobby troffen we een aantal collega's van Maria (Justitia et Pax) aan, die drie mensen van minderheidsgroepen in Nigeria ondersteunden bij hun lobby om de positie van de oorspronkelijke bevolking van de Niger-delta onder de aandacht te brengen bij de bespreking van Nigeria, die 's middags zou plaatsvinden.
Bijkletsen, ervaringen uitwisselen.

Nadat we ons eerste blog hadden geschreven, en Maria vooralsnog tevergeefs had geprobeerd contact te krijgen met iemand van de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland in Geneve (zij was geïnteresseerd in onze ervaring bij het Comité) diende onze tweede ontmoeting zich aan, in de persoon van Cees Flinterman, het Nederlandse lid van het CEDAW-Comité. Hij maakt geen deel uit van de werkgroep die de voorbereidende sessie houdt met betrekking tot Nederland (en de andere landen die in januari 2010 worden behandeld), maar was in Geneve voor de werkgroep die de individuele klachten die bij het CEDAW-Comité worden ingediend behandelt. En hij verzuchtte dat er wel wat meer klachten mogen komen; het loopt nog niet storm. Bij deze dus de oproep aan vrouwen / groepen die te maken krijgen met discriminatie en geen gehoor vinden bij de nationale rechter: denk eens aan het Vrouwenverdrag!
Verder gaf Cees Flinterman aan dat steeds meer NGOs tijdens de CEDAW-sessies een lunch of een andere side-event organiseren voor het Comité en andere belangstellenden, om zo wat dieper op een aantal thema's te kunnen ingaan (buiten de paar minuten spreektijd tijdens de officiële sessie en de lobby-gesprekken met indiciduele Comité-leden). In Geneve is hiervoor ook volop de gelegenheid, en hij adviseerde ons dan ook om zeker iets te organiseren als de mogelijkheid zich voordoet, volgend jaar.
Ook sprak hij de hoop uit dat er vanuit Nederland veel mensen van NGO-kant aanwezig zouden zijn volgend jaar. Nu het zo dicht bij is, moet dat kunnen toch? (er gaan heel goedkope vluchten naar Geneve; misschien is er wel een in 1 dag op en neer excursie te organiseren???)

Na het gesprek met Cees Flinterman hadden we nog even tijd om onze aantekeningen van het gesprek met het Comité naast elkaar te leggen en de punten voor een inhoudelijk verslag aan het Netwerk VN-Vrouwenverdrag te bespreken. En de medewerkster van de PV te bellen (en te pakken te krijgen): zij zou proberen in de loop van de middag ons even op te zoeken in de bar. Maar voor het zover was, was het tijd voor Maria om haar vliegtuig te gaan halen. Margreet vloog wat later, zodat zij het tweede blog kon typen (nog steeds met dat geweldige uitzicht), en mogelijk de medewerkster van de PV kon spreken.

Die inderdaad even langskwam. Aan haar verslag gedaan van de sessie met het Comité (globaal de inhoud van de twee vorige blogs). En daarbij nog eens aangegeven dat het van groot belang is dat de Nederlandse regering aan het Comité duidelijk maakt hoe de verhoudingen tussen Nederland en Aruba/ de Antillen precies liggen. En ook aangegeven dat de Nederlandse regering wellicht toch iets zou kunnen betekenen in het faciliteren van rapportage en schaduwrapportage vanuit Aruba en de Antillen. Want hoewel de verhoudingen precair zijn: er moet toch iets zitten tussen kolonialistische bemoeizucht en het onverschillig allemaal maar laten gebeuren (of niet gebeuren)?

Margreet de Boer
10 februari 2009

De vragen van de Comitéleden

Nadat we onze presentatie hadden gegeven, was het de beurt aan de aanwezige leden van het CEDAW-Comité om ons vragen te stellen.
De vragen die we kregen gingen over part-time werken; de positie van oudere vrouwen; de positie van slachtoffers (en met name minderjarige- )van mensenhandel; seksuele intimidatie op het werk; de brief van de regering aan het parlement over de status van CEDAW; de politieke/staatsrechtelijke verhouding tussen Nederand, Aruba en de Antillen; gezinshereniging; te aantal dodelijke slachtoffers van huiselijk geweld; de positie van vrouwen die in de huishouding werken. Ten aanzien van het CGB gingen de vragen vooral over de discriminatie van vrouwen wegens zwangerschap of moederschap, en de discriminatie van vrouwen met een hoofddoek.
De Comitéleden bleken vooral meer feitelijke informatie te willen hebben; er werd veel gevraagd om numbers.
We hebben de vragen zo goed als mogelijk beantwoord, waarbij we wel regelmatig het antwoord hebben gegeven dat we de onderwerpen juist genoemd hebben omdat de betreffende informatie ontbreekt; en het ons inziens aan de regering is om deze te leveren. Wel hebben we aangegeven dat we ook als NGO's op de door het Comité genoemde onderwerpen informatie zullen gaan verzamelen. En dan niet zozeer de statistieken en aantallen, maar de concrete problemen waar vrouwen in de praktijk tegenaan lopen, en de activiteiten de NGOs ondernemen om deze zaken aan de orde te stellen, en om vrouwen te ondersteunen. Want hierin bleek het Comité ook erg geïnteresseerd. Zowel ten aanzien van de gezinshereniging als ten aanzien van de positie van huishoudelijke hulpen vroegen ze expliciet naar NGOs die actief zijn om de betreffende vrouwen te ondersteunen. We hebben ze hierover globaal iets verteld, en beloofd dat we hier in de schaduwrapportage expliciet aandacht aan zullen besteden.
Tot slot hebben we geprobeerd de Comité-leden wat meer achtergrondinformatie te geven over de Nederlandse situatie.
Bijvoorbeeld over full-time en parttimme werken. Dat wat de NGOs betreft het vooral moet gaan om economische zelfstandigheid van vrouwen (ook ten opzichte van hun partner), en om een eerlijke verdeling van arbeid en zorg. Maar dat dat niet noodzakelijkerwijs hoeft te betekenen dat vrouwen full-time moeten werken. Een situatie waarin beide partners 4 dagen per week werken is vanuit deze optiek ook heel wel mogelijk.
Bijvoorbeeld over huishoudelijke arbeid. Dat huishoudelijk hulpen in Nederland over het algemeen niet bij hun werkgever in huis wonen, maar bij meerdere huishoudens werken, en vaak zwart. Dat het zwart werken voor een aantal vrouwen de enige optie is, bijvoorbeeld omdat ze illegaal in Nederland zijn. Dat er daarnaast ook Nederlandse vrouwen die als huishoudelijk hulp werken niet altijd 'wit' willen gaan werken, omdat het om extra (gezins)inkomen gaat en ze zwart meer verdienen. Maar dat ook (en misschien wel vooral) de vrouwen die wit en legaal werken als hulp in de huishouding (ook: oppas, thuiszorg) of als au pair er tegenaan lopen dat ze niet de volledige rechtsbescherming genieten die andere werknemers wel hebben.

We hebben het idee dat we de Comitéleden informatie én vragen hebben aangeleverd waar ze wat mee kunnen in hun verdere voorbereiding. Of dat daadwerkelijk het geval is, zullen we zien wanneer het Comité na deze week komt met de list of issues en questions aan de Nederlandse regering.

Maria Lourijsen en Margreet de Boer
9 februari 2009

De voorbereidende sessie - verslag uit geneve

Na een korte voorbespreking gisteravond, respectievelijk in een uitgestorven Libanees restaurant waar ze halverwege ons diner de lichten maar alvast uitdeden en de lobby van het hotel, was het vandaag zover: de voorbereidende sessie van het CEDAW-Comité. Een ochtendwandeling door de frisse Zwitserse lucht bracht ons naar het VN-gebouw. Eerst in de rij voor de pasjes; een half uur buiten, en nog een half uur binnen. Vervolgens met onze pasjes (die overigens als expiring-date 6 februari vermelden; we kunnen dus ieder moment het gebouw uitgezet worden) op zoek naar de juiste zaal. Dat viel nog niet mee.
Maar uiteindelijk vonden we zaal XVI: een oude, hele grote vergaderzaal, met daarin op het podium en op de eerste rij een achttal vrouwen: een aantal Comité-leden en het secretariaat. Wij mochten aan de zijkant plaatsnemen, en daarvandaan onze presentaties geven. We waren er allebei als vertegenwoordigers van het Netwerk VN-Vrouwenverdrag. Maria had daarbovenop van de Commissie Gelijke Behandeling het verzoek gekregen om hun rapport te presenteren. We hadden daarom afgesproken dat Margreet de eerste presentatie van de NGO-notes voor haar rekening zou nemen, waarna we samen eventuele vragen zouden kunnen beantwoorden. Op zich werkte deze taakverdeling wel, maar het had wel tot gevolg dat Maria meer als CGB-vertegenwoordiger werd gezien, en Margreet toch vooral de rol van NGO-vertegenwoordiger speelde.
We kregen ruim de tijd om onze presentaties te houden. Eerst Maria voor de CGB, daarna Margreet voor het Netwerk.
We hadden van te voren bedacht dat we in onze presentatie niet de NGO-notes zouden gaan herhalen; we gingen er vanuit dat de Comité-leden deze gelezen hadden, wat ook zo bleek te zijn. We hebben daarom in de presentatie vooral uitgelegd wat het Netwerk is (veel organisaties); dat we begonnen zijn met het proces van de schaduw-rapportage, waarvoor we net als de vorige keer weer informatie van een groot aantal NGO’s en experts willen opnemen; dat er nu dus nog geen schaduwrapportage ligt; dat de NGO-notes geen volledig beeld geven van ons commentaar op de regeringsrapportage; maar dat we hierin specifiek een aantal onderwerpen willen benoemen waarop de regeringsrapportage geen of slechts weinig informatie geeft, terwijl het onderwerpen zijn die voor de positie van vrouwen wel van belang zijn. Ook hebben we iets gezegd over de positie van de Nederlandse Antillen. Dat wij als NGO’s wel contact hebben met een aantal vrouwen op de Antillen, en dat daar wel de wens leeft om een schaduwrapportage te maken, maar dat de middelen zeer beperkt zijn. Er is nauwelijks een vrouwenorganisatie, en al helemaal geen budget. We hebben daarbij aangegeven dat verhoudingen tussen Nederland en de Antillen niet zo zijn dat de Nederlandse regering opdrachten kan geven om een bepaald beleid te voeren, of om een rapportage te maken, maar dat er wellicht wel mogelijkheden zij om een en ander (financieel) te faciliteren; zowel wat betreft de overheidsrapportage, als wat betreft de NGO-schaduwrapportage. Wellicht dat het Comité daarnaar zou kunnen informeren bij de regering? Verder hebben we kort de punten zoals genoemd in de NGO-notes langsgelopen. Waarna de Comité-leden vragen aan ons mochten stelden. Een gelegenheid waarvan ze graag gebruik maakten; daarover meer in het volgende blogje; nu eerst lunch.

Maria Lourijsen / Margreet de Boer
9 februari 2009

donderdag 5 februari 2009

Weblog Netwerk VN-Vrouwenverdrag

Het schaduwproces is alweer even geleden begonnen, maar heeft vanaf nu een eigen weblog.
Hier geen uitleg over het VN-Vrouwenverdrag, het Netwerk-VN-Vrouwenverdrag of de regeringsrapportage. Die informatie vind je o.a. op www.vrouwenverdrag.nl en op de website van Aim for human rights.
Dit weblog is bedoeld voor persoonlijke bijdragen van verschillende mensen die meewerken aan de schaduwraportage die het Netwerk VN-Vrouwenverdrag maakt bij de vijfde regeringsrapportage. Impressies van bijeenkomsten, overpeinzingen en verzuchtingen bij het verzamelen van materiaal en het schrijven van input, maar ook, en misschien wel vooral, berichten van de afgevaardigden van het Netwerk bij de sessies van het CEDAW-Comité.

Het CEDAW-Comité (of Vrouwenverdrag-Comité) zal in januari 2010 de vijfde regeringsrapportage van Nederland gaan behandelen. Ter voorbereiding daarvan zal het Comité binnenkort een lijst met vragen en onderwerpen voorleggen aan de Nederlandse regering. Dat doet het Comité naar aanleiding van de voorbereidende sessie, die komende week in Geneve plaatsvindt. Komende zondag reis ik samen met Maria Lourijsen namens het Netwerk naar Geneve, om daar maandag de punten die wij belangrijk vinden om aan de regering te vragen/ voor te leggen onder de aandacht van het Comité te brengen. Deze punten zijn inmiddels schriftelijk aangeleverd, maar de ervaring vier jaar geleden leert dat het zeer zinvol is om een en ander ook in een persoonlijk gesprek toe te lichten. Dat gaan we maandag doen. En we zullen dit weblog gebruiken om verslag te doen.

We verwachten dat vooral degenen die actief zijn in de kerngroep van het Netwerk Schrijf een reactie, of stuur uw teksten en/of foto's per mail naar schaduwrapportage.CEDAW@blogspot.com. Wel graag ondertekenen met je naam.

Margreet de Boer, 5 februari 2009