Presessie CEDAW: informele meeting NGOs en NHRI (vervolg)

Op het vliegveld kwam het er niet van en in Nederland gekomen zorgden persoonlijke omstandigheden voor vertraging in het afmaken van dit verslag. De vraag over huishoudelijk personeel had het niet betalen van belasting als insteek: huishoudelijk personeel opereert in een grijze zone - hoe het Netwerk daar tegen aan keek. In het antwoord benadrukte ik dat de regering zelf deze grijze zone creëert door huishoudelijk personeel de rechten te ontzeggen die alle andere werknemers wel hebben, hetgeen strijdig is met het Vrouwenverdrag. Dat de regering weigert CEDAW’s aanbeveling uit te voeren en dat het Netwerk, net als het College, hoopt dat de werkgroep hierover vragen zal stellen. Een aanvullende vraag betrof het ratificeren van ILO Verdrag 189 Decent work for Domestic Workers. Mijn antwoord luidde dat Nederland dit verdrag niet wil ratificeren en gezien de huidige stand van wetgeving ook niet kan ratificeren, omder andere omdat huishoudelijk personeel geen sociale zekerheidsrechten hebben. Dat de NGO's vinden dat als huishoudelijk personeel gelijke rechten krijgen het ILO Verdrag geratificeerd moet. Wat betreft sekswerkers luidde de vraag of die wel belasting betalen na de ‘decriminalising’. Ik heb uitgelegd dat het misverstand is dat sekswerk zelf ooit strafbaar was. Dat met de afschaffing van het bordeelverbod te weinig aandacht is besteed aan de ‘empowerment’ van sekswerkers, die wel belasting betalen. Dat ook hier een kaalslag had plaatsgevonden door de bezuinigingen op de organisaties die zich juist sterk maakten voor het verbeteren van de positie van sekswerkers. Dat de mensenrechten van sekswerkers in het gedrang komen als de plannen van de regering worden uitgevoerd en dat het Netwerk hoopt dat dit aan de orde komt in de List of Issues & Questions. Leontine Bijleveld foto: Ineke Boerefijn (CRM)

Het Palais des Nations Genève

Presessie CEDAW: informele meeting NGOs en NHRI (1)

Nederland Het Netwerk VN-Vrouwenverdrag mocht het spits afbijten in de informele bijeenkomst van de presessie werkgroep van CEDAW – vandaag 7 maart 2016. In volgorde namen Leontine Bijleveld, Petra Snelders en Hellen Felter elk een deel van het Oral Statement voor hun rekening. Zij hadden samen met Marjan Wijers de tekst opgesteld na de voorbereidende bijeenkomst van 26 februari waarop de ondertekenende organisaties de prioriteiten vaststelden. Een heel aantal onderwerpen kon vervolgens onder de kopjes Status van CEDAW, Verplichting Stereotypen te bestrijden en Armoede en Inkomen aangestipt worden. Het Netwerk besteedde ook aandacht aan de schaduwrapportages van de Women’s Major Group en van SEDA (Curaçao). De presentatie van het College voor de Rechten van de Mens, vertegenwoordigd door collegelid Kathalijne Buitenweg en coördinerend beleidsadviseur Ineke Boerefijn, vormde later in de bijeenkomst een mooie aanvulling op die van het Netwerk. Ook bij het beantwoorden van de vragen vulden het CRM en het Netwerk elkaar goed aan. Dalia Leinarte uit Litouwen, rapporteur voor Nederland, stelde de meeste vragen. ‘De neoliberale shift van het Nederlandse regeringsbeleid in aanmerking genomen: wat is de beste strategie om de onderliggende stereotypen, zoals bij de verschuivingen naar de informele zorg, het beste aan te pakken?’ Kathalijne Buitenweg benadrukte in haar antwoord dat er geen gemakkelijke oplossingen zijn, maar dat de erkenning dat het structurele en niet individuele problemen zijn in ieder geval noodzakelijk is. Op briljante wijze slaagde ze er in dit met een voorbeeld over haar feministische moeder, zichzelf en haar dochter tastbaar te maken. Leontine vulde, na een tip van Petra, nog aan dat structurele financiering van (zmv) vrouwenrechten organisaties noodzakelijk is voor aanpak van diepgewortelde stereotypen. Die neoliberale shift de afgelopen twaalf jaar is gepaard gegaan met grote bezuinigingen waardoor veel knowhow aangaande vrouwenrechten verloren is gegaan. Het Comité onderstreept immers zelf altijd de cruciale rol van NGO’s voor de implementatie van het Vrouwenverdrag. Een andere vraag van mw. Leinarte betrof: over wat voor speciale groepen en intersectie van vormen van discriminatie zou de regering nader bevraagd moeten worden? Antwoord van Hellen: zwarte en migranten vrouwen, etnische minderheden, oudere vrouwen, vrouwen met een handicap. Andere vragen betroffen huishoudelijk personeel en sekswerkers. Daarover zullen we vertellen als we op het vliegveld zijn.Dan hopen we ook de foto's van Ineke Boerefijn te publiceren. Leontine Bijleveld in samenspraak met Petra Snelders

Wijzigingen team schaduwproces

Valeska Hovener heeft besloten zich terug te trekken als penvoerder voor de schaduwrapportage. Haar journalistieke werkzaamheden bleken toch niet optimaal te combineren met de veel langere adem van het schaduwproces. Het Netwerk dankt Valeska voor haar inzet en wenst haar veel succes met haar journalistieke werkzaamheden. Het Netwerk heeft besloten geen nieuwe werving te starten halverwege het schaduwproces. Een aantal experts uit (de kringen rond) het Netwerk zal met Alicia Dibbets het kernteam vormen dat verantwoordelijk is voor de schaduwrapportage en de NGO-vertegenwoordiging bij CEDAW. Medio maart zal de samenstelling van het team bekend worden gemaakt.

Update van de Schaduwrapporteurs

De afgelopen maanden zijn wij druk bezig geweest met het verzamelen van informatie voor de schaduwrapportage. Op basis hiervan hebben wij een beredeneerde inhoudsopgave samengesteld met een eerste selectie van de kwesties die spelen. Deze inhoudsopgave zal aanstaande september en oktober uitgewerkt worden voor een NGO-bijdrage aan de CEDAW pre-sessie waarin Nederland aan de orde komt. Tijdens deze pre-sessie zal CEDAW een lijst met vragen opstellen voor de Nederlandse overheid, de zogenoemde List of Issues. Met deze List of Issues verzoekt CEDAW nadere schriftelijke aanvullingen op het overheidsrapport. De NGO-bijdrage voor de List of Issues zal daarom onder andere gericht zijn op het aanwijzen van hiaten in het rapport van de overheid.

In november zal een uitgebreide feedbackronde worden gehouden onder NGO's op de NGO-bijdrage voor de List of Issues. Hierover volgt t.z.t. nadere informatie.

Even voorstellen!

Wij zijn Alicia Dibbets (32) en Valeska Hovener (34), de nieuwe schaduwrapporteurs. Samen zullen wij de 6de rapportagecyclus van het VN-Vrouwenverdrag samenstellen voor de CEDAW-sessie (waarschijnlijk) in de zomer van 2016.

Wie zijn wij?

Alicia is zelfstandig mensenrechtenonderzoeker en -trainer. Na haar studie Internationaal Recht werkte zij bij verschillende organisaties binnen de mensenrechtensector in Nederland, waaronder het College voor de Rechten van de Mens, het SIM (Universiteit Utrecht) en de International Federation of Health and Human Rights Organisations. Ze heeft ervaring in het doen van onderzoek naar de implementatie van mensenrechten in de praktijk en het ontwikkelen van mensenrechten educatie materiaal. Op het gebied van vrouwenrechten deed zij onderzoek bij het SIM naar geweld tegen vrouwen. Daarnaast werkte Alicia in 2006 mee aan de Peruaanse schaduwrapportage voor het VN-Vrouwenvedrag bij CLADEM-Peru in Lima. In 2010 voerde zij drie maanden onderzoek uit naar de implementatie van het VN Vrouwenverdrag in Zuidoost-Azië bij IWRAW-AP in Kuala Lumpur.

Valeska is freelance journalist en eigenaar van tekstbureau In Vogelvlucht. Na haar studie Journalistiek, behaalde zij een master in Comparative Women’s Studies in Culture and Politics aan de Universiteit Utrecht. Haar afstudeerscriptie voerde zij uit bij FNV Vrouw, waarvoor ze een jaar lang onderzoek deed naar de werking van diversiteit. Valeska heeft zich op verschillende wijze ingezet voor vrouwenzaken, zowel in Nederland als over de grens. Zo werkte ze als hoofdredacteur bij PowerLady, een stichting die zich inzet voor de empowerment van jonge meiden met een dubbele etnische achtergrond, en reisde ze in 2012 naar Nepal om daar over vrouwenrechten te schrijven. Momenteel is ze net terug uit Afghanistan waar ze voor een reportage in een blijf-van-mijn-lijf-huis in Kabul verbleef. Ook werkt ze aan een managementboek over vrouwen, zorg en carrière maken.

Regionale consultatie over Concluding Observations

Van 1 tot 3 juli 2010 was er een ‘regionale’ consultatie over het VN-Vrouwenverdrag in Warschau, waar Karat zetelt. De regio strekt zich uit over iets van 7 tijdszones – van Oezbekistan tot West Europa. De organisatie was in handen van Karat in samenwerking met WIDE en IWRAW-AP – verderop meer informatie over deze drie organisaties. Aan de consultatie namen zo’n dertig vrouwen deel uit 15 landen. De meest uit de voormalige Sovjet Unie (CIS). Verder was de Balkan vertegenwoordigd (Kroatië) en de Europese Unie met drie nieuwe lidstaten (Polen, Slowakije en Bulgarije) en drie oude (Italië, Denemarken en Nederland). Ondergetekende vertegenwoordigde het Netwerk VN-Vrouwenverdrag. De meeste deelnemers waren directeur van of adviseur bij een vrouwenorganisatie die (de coördinatie van) een schaduwrapportage in eigen land hadden verzorgd. Vaak hadden ze namens hun organisatie de CEDAW-sessie waar hun land werd besproken, de afgelopen vier jaar, bijgewoond. Sommigen zaten nog in (de voorbereiding van) het schaduwtraject. Een enkeling vertegenwoordigde net als ondergetekende als vrijwilligster, lid of bestuurslid de eigen organisatie – bijvoorbeeld the Danish Women’s Society (zusterorganisatie van Vrouwenbelangen), maar ook de Women’s Independent Democratic Movement in Belarus. In een aantal blogs zal ik enige ervaringen uit de driedaagse conferentie delen.

Centraal stond de implementatie van de Concluding Observations van het CEDAW-Comité. Het ging natuurlijk om de uitvoering van het VN-Vrouwenverdrag als geheel, bedoeling was daarbij meer strategisch in te zoomen op hetgeen het CEDAW-Comité had aanbevolen in zijn recente Concluding Observations. Dat was voor velen een grote opgave.
Er bleken grote verschillen te zijn tussen de deelnemers in het niveau van kennis en ervaring in dit opzicht. Soms komt dat doordat men zich in een bepaald land nog niet zo lang met het VN-Vrouwenverdrag heeft bezig gehouden. Karat had net een driejarig project afgerond in 8 CIS-landen. Verder blijkt het in een aantal landen gemakkelijker fondsen te vinden en/of krachten te bundelen om een schaduwrapportage tot stand te brengen dan aan de slag te gaan met de bevindingen en aanbevelingen van het CEDAW-Comité. Op zich begrijpelijk want het tweede is veel meer een kwestie van langere adem, waarbij het gebrek aan middelen bij veel organisaties belemmerend werkt. Bovendien zijn het vooral de organisaties die activiteiten ontplooien op de verschillende deelterreinen die met concrete aanbevelingen van het Comité hun argumentatie kunnen versterken.
Van grote invloed is voorts de politieke situatie in het land. In een dictatuur als Belarus is het al een waagstuk om een schaduwrapportage in het Engels te vertalen of om concluding observations te verspreiden. In Kirgizië is het na het verjagen van de president mede gezien de enorme omvang van het geweld tegen minderheden in delen van het land de vraag of het land tot de ‘failed states’ gaat behoren of dat er uitzicht komt op enigerlei vorm van democratie.

De organisatoren.
Karat is een koepel van 60 vrouwenorganisaties in 24 landen in Oost Europa, de Balkan en de Commonwealth of Independent States (CIS). WIDE, Women in Development Europe, is een Europees feministisch netwerk van vrouwenorganisaties, ontwikkeling-ngo’s, gender consultants en vrouwenrechten activisten. IWRAW-AP – International Women’s Rights Action Watch Asia Pacific - is een in Kuala Lumpur (Maleisië) gevestigde NGO die onder meer vrouwenrechten organisaties ondersteunt die uitvoering van het VN-Vrouwenverdrag bevorderen, bijvoorbeeld via schaduwrapportages. Voor de NGO’s aanwezig bij de CEDAW-sessie waar hun land besproken wordt organiseren ze een training (we berichtten eerder over de training in januari).

Leontine Bijleveld